KhiemTon.comKhiêm Tốn
Giáo dục, y tế, chăm sóc

Dạy thử khi phỏng vấn giáo viên: giới thiệu tiết dạy và tự nhận xét sau giờ

Cách giới thiệu tiết dạy thử khi phỏng vấn giáo viên và tự nhận xét sau giờ cho thật: nói rõ chỗ được, nhận chỗ chưa được mà không tự hạ hay chống chế.

Classroom seen from the back row during a demonstration lesson, a teacher at the front gesturing toward a blank whiteboard, three observers seated at the side with notebooks

Trong vòng dạy thử, phần nói của bạn gồm hai đoạn ngắn: một đến hai phút giới thiệu tiết dạy trước khi bắt đầu, và vài phút tự nhận xét sau giờ khi hội đồng hỏi "em thấy tiết vừa rồi thế nào". Đoạn đầu giúp người dự giờ biết bạn định làm gì để theo dõi. Đoạn sau mới là chỗ quyết định nhiều nhất: hội đồng muốn thấy bạn nhìn lại tiết dạy của chính mình một cách tỉnh táo, nói được chỗ nào ổn, chỗ nào chưa ổn và lần sau sẽ sửa gì.

Nhiều người dạy khá nhưng hỏng ở phần tự nhận xét, vì hoặc tự chê sạch trơn, hoặc chống chế từng góp ý. Phần dưới đưa ra mẫu cho cả hai đoạn, cách nghe góp ý của hội đồng, và những câu nên tránh. Chỗ [điền việc thật] là để bạn thay bằng chi tiết của tiết dạy thật, đừng mang câu mẫu vào phòng nguyên văn.

Vì sao trường cho dạy thử và người dự giờ nhìn gì

Một buổi trò chuyện có thể cho thấy bạn nói năng ra sao, nhưng chỉ tiết dạy mới cho thấy bạn đứng lớp ra sao. Vì vậy phần lớn trường phổ thông, trường mầm non và trung tâm đều có vòng dạy thử, có khi với học sinh thật, có khi với chính hội đồng đóng vai học sinh. Thời lượng có thể là một tiết trọn vẹn hoặc chỉ mười lăm, hai mươi phút cho một phần của bài.

Người dự giờ thường ghi lại mấy điều: bạn mở bài có kéo được học sinh vào không, câu hỏi có chia đủ cho các nhóm không hay chỉ dành cho vài em giơ tay, bạn có nhìn khắp lớp không, phân bố thời gian có hợp lý không, và cuối giờ học sinh làm được gì mà đầu giờ chưa làm được. Họ hiếm khi đòi một tiết hoàn hảo, nhất là với giáo viên mới. Điều họ muốn là thấy một người có ý đồ rõ và biết điều chỉnh.

Hiểu điều đó giúp bạn bớt áp lực. Một tiết dạy có chỗ hụt thời gian, có câu hỏi học sinh chưa trả lời được, vẫn có thể là tiết dạy thử tốt nếu sau đó bạn nhận xét đúng và nói được cách sửa. Ngược lại, một tiết trơn tru mà người dạy không tự thấy gì để cải thiện lại làm hội đồng băn khoăn.

Giới thiệu tiết dạy trước khi bắt đầu

Đoạn giới thiệu nên ngắn, nói với hội đồng chứ không với học sinh. Nó trả lời ba câu: bài gì, lớp nào; mục tiêu là học sinh làm được gì sau tiết; và tiết được chia thành mấy phần chính. Nếu bạn dùng một cách tổ chức đặc biệt, như học nhóm theo trạm hay cho học sinh tự đặt câu hỏi, nói một câu vì sao bạn chọn cách đó.

Mẫu: "Dạ em xin phép giới thiệu tiết dạy. Bài em dạy là [tên bài], lớp [lớp]. Sau tiết này em mong các em [mục tiêu cụ thể, ví dụ tự giải được dạng bài tìm hai số khi biết tổng và hiệu]. Tiết gồm ba phần: em khởi động bằng [hoạt động], phần chính các em làm theo nhóm đôi, cuối giờ mỗi nhóm trình bày một bài. Em chọn làm nhóm đôi vì lớp đông, nhóm lớn dễ có em ngồi chơi. Em xin bắt đầu ạ."

Không cần xin lỗi trước ("em chuẩn bị chưa kỹ, mong thầy cô bỏ qua") và không cần quảng cáo trước ("tiết này em dùng phương pháp rất mới"). Cả hai đều đặt kỳ vọng sai: câu đầu làm hội đồng tìm lỗi, câu sau làm họ chờ một điều đặc biệt. Cứ nói mục tiêu, rồi để tiết dạy tự trả lời.

Tự nhận xét sau giờ: khung ba phần

Sau tiết dạy, hội đồng gần như luôn mời bạn tự nhận xét trước khi góp ý. Một khung dễ dùng gồm ba phần: điều đạt được so với mục tiêu, kèm bằng chứng bạn thấy trong lớp; điều chưa đạt và lý do bạn nghĩ tới; và điều bạn sẽ làm khác nếu dạy lại. Mỗi phần chỉ cần một hai ý, nói gọn trong khoảng hai đến ba phút.

Mẫu: "Dạ, em thấy mục tiêu chính đạt được phần lớn: cuối giờ có [số nhóm thật] trên [tổng số] nhóm tự giải đúng bài cuối mà không cần em gợi ý. Phần khởi động em làm hơi dài, nên phần luyện tập bị rút ngắn, có hai nhóm chưa kịp trình bày. Em cũng thấy câu hỏi thứ hai em đặt chưa rõ, các em hiểu theo hai cách. Nếu dạy lại, em sẽ cắt phần khởi động còn khoảng năm phút và viết sẵn câu hỏi thứ hai lên bảng phụ để cả lớp cùng đọc."

Khung này giữ đúng tinh thần khiêm tốn mà không tự hạ: bạn nói thẳng chỗ chưa được, nhưng chỗ nào cũng kèm nguyên nhân cụ thể và cách sửa. Người nghe thấy một giáo viên biết rút kinh nghiệm, điều mà mọi tổ chuyên môn đều cần.

Những kiểu tự nhận xét làm mất điểm

Tự chê sạch trơn. "Tiết của em dở lắm, em hồi hộp quá nên làm sai hết." Câu này không cho hội đồng biết bạn thấy được gì. Thay bằng: "Em hồi hộp ở mười phút đầu nên nói nhanh, từ phần nhóm đôi em lấy lại nhịp."

Đổ cho học sinh. "Lớp này các em yếu nên không theo được." Hội đồng sẽ nghe thành bạn không điều chỉnh theo lớp. Thay bằng: "Em chưa lường hết mức độ của lớp, lần sau em sẽ chuẩn bị thêm một bài dễ hơn để chia cho nhóm cần."

Đổ cho điều kiện. "Máy chiếu trục trặc nên em không làm được." Nếu có sự cố thật, nhắc một câu rồi nói bạn đã xoay xở ra sao: "Máy chiếu không lên, em chuyển sang vẽ hình lên bảng, mất thêm vài phút."

Chỉ khen mình. "Em thấy tiết dạy thành công, học sinh rất hào hứng." Thiếu phần chưa được làm hội đồng nghĩ bạn chưa tự soi. Luôn có ít nhất một điều bạn sẽ làm khác.

Kể quá dài. Tự nhận xét mười phút làm phần góp ý của hội đồng bị dồn. Giữ trong hai, ba phút, để họ còn thời gian hỏi bạn.

Nghe góp ý của hội đồng mà không chống chế

Sau phần của bạn, các thành viên hội đồng sẽ góp ý. Có góp ý đúng, có góp ý bạn thấy chưa hợp lý. Trong phòng phỏng vấn, cách bạn nghe quan trọng hơn việc bạn có đồng ý hay không. Hãy ghi lại, gật đầu ở chỗ mình đồng ý, và chỉ giải thích khi được hỏi hoặc khi có hiểu lầm về sự việc.

Khi đồng ý: "Dạ em cảm ơn cô, đúng là em chưa gọi các em ngồi cuối lớp, lần sau em sẽ chia lượt hỏi theo dãy." Khi có ý khác: "Dạ em hiểu ý thầy. Em chọn để các em tự tìm lỗi trước vì [lý do], nhưng em thấy đúng là nó làm chậm tiết, em sẽ cân nhắc rút ngắn." Câu thứ hai vẫn nói được lý do của bạn mà không biến buổi góp ý thành tranh luận.

Nếu có góp ý bạn chưa hiểu, cứ hỏi lại: "Dạ cô chỉ giúp em rõ hơn chỗ em chuyển ý chưa mạch lạc là ở phần nào ạ?" Câu hỏi lại cho thấy bạn muốn sửa thật, không chỉ gật cho qua. Cuối buổi, một câu cảm ơn ngắn là đủ, không cần hứa hẹn dài.

Chuẩn bị giáo án dạy thử: chọn ít mà chắc

Khi nhận đề bài dạy thử, nhiều người cố nhồi cả bài vào hai mươi phút, kết quả là chạy theo thời gian và không phần nào trọn vẹn. Cách an toàn hơn là hỏi rõ thời lượng, rồi chọn một mục tiêu chính duy nhất và thiết kế mọi hoạt động xoay quanh nó. Nếu được dạy trọn tiết, vẫn nên có một phần dự phòng có thể bỏ nếu thiếu giờ, và một bài thêm nếu lớp làm nhanh.

Giáo án nên có câu hỏi viết sẵn cho từng phần, ghi cả câu dành cho nhóm cần hỗ trợ và câu cho nhóm làm nhanh. Phần này về sau rất có ích khi tự nhận xét, vì bạn có thể chỉ ra mình đã định chia câu hỏi thế nào và thực tế diễn ra ra sao. In giáo án thành vài bản để gửi hội đồng nếu trường yêu cầu, ghi rõ tên bài, lớp, mục tiêu ở đầu trang.

Đồ dùng dạy học nên đơn giản và kiểm tra trước. Một bộ thẻ giấy tự cắt, bảng phụ, vài vật thật liên quan bài học thường an toàn hơn trình chiếu nhiều hiệu ứng. Nếu dùng máy chiếu, chuẩn bị luôn phương án viết bảng, để khi có trục trặc bạn chuyển ngay mà không mất bình tĩnh. Người dự giờ để ý cách bạn xoay xở hơn là độ đẹp của trang chiếu.

Câu dùng được trong phần tự nhận xét

Bảng dưới gom một số câu theo từng ý của khung ba phần, để bạn chọn và điền chi tiết thật của tiết dạy.

Ý muốn nóiCâu mẫuĐiền thêm gì
Điều đạt được"Cuối giờ phần lớn các em tự làm được [việc], em thấy qua [bằng chứng]."Số nhóm, số em làm đúng, câu trả lời của học sinh
Điều chưa đạt"Phần [tên phần] em làm chưa tới, vì [nguyên nhân em nghĩ tới]."Một nguyên nhân cụ thể, không đổ cho lớp
Thời gian"Em phân bố chưa đều, phần đầu dài hơn dự kiến khoảng [số] phút."Phần nào dài, phần nào bị cắt
Học sinh"Có [số] em em chưa kịp hỏi tới, lần sau em sẽ chia lượt theo dãy."Cách chia lượt, cách gọi em ngồi cuối
Nếu dạy lại"Nếu dạy lại em sẽ [thay đổi cụ thể]."Một hoặc hai thay đổi đo được
Cảm ơn"Em cảm ơn thầy cô đã dự giờ, em mong được góp ý thêm về [phần em băn khoăn]."Phần bạn thật sự muốn nghe góp ý

Câu cuối, xin góp ý về một phần cụ thể, thường mở ra một cuộc trao đổi chuyên môn thật thay cho những lời khen xã giao. Hội đồng cũng thấy bạn là người muốn được góp ý, điều rất quý với một tổ chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Dạy thử khi phỏng vấn giáo viên thường kéo dài bao lâu?

Tuỳ trường, có nơi cho dạy trọn một tiết, có nơi chỉ mười lăm đến hai mươi phút cho một phần của bài. Bạn nên hỏi rõ thời lượng, lớp dạy và có học sinh thật hay không khi nhận lịch, để soạn giáo án vừa thời gian.

Có nên xin lỗi trước khi dạy thử vì chuẩn bị chưa kỹ không?

Không nên. Câu xin lỗi trước làm hội đồng chú ý tìm lỗi và không giúp gì cho tiết dạy. Nếu có trục trặc thật, nói ở phần tự nhận xét sau giờ, kèm cách bạn đã xử lý hoặc sẽ làm khác.

Tự nhận xét tiết dạy thử nên nói những gì?

Nói ba ý: điều đạt được so với mục tiêu kèm bằng chứng trong lớp, điều chưa đạt và nguyên nhân bạn nghĩ tới, và điều bạn sẽ làm khác nếu dạy lại. Giữ trong hai đến ba phút, mỗi phần một hai ý cụ thể.

Nếu tiết dạy thử bị hụt thời gian thì nói sao?

Nói thẳng phần nào bị dài và vì sao, ví dụ khởi động lâu hoặc một câu hỏi chưa rõ làm học sinh hiểu sai, rồi nói cụ thể bạn sẽ rút ngắn phần nào. Hụt thời gian là chuyện thường gặp, cách bạn nhìn ra nguyên nhân mới là điều được đánh giá.

Không đồng ý với góp ý của hội đồng thì có nên giải thích không?

Có thể giải thích ngắn lý do bạn chọn cách làm đó, rồi ghi nhận điểm hợp lý trong góp ý. Tránh tranh luận kéo dài hay phủ nhận thẳng, vì hội đồng đang xem cách bạn sẽ sinh hoạt chuyên môn với tổ sau này.

Dạy thử với hội đồng đóng vai học sinh có khác dạy lớp thật không?

Có khác, vì người lớn trả lời nhanh và ít tình huống bất ngờ. Bạn vẫn dạy như với học sinh thật, giữ giọng và cách hỏi phù hợp lứa tuổi, và ở phần tự nhận xét nên nói thêm bạn sẽ điều chỉnh gì khi gặp lớp thật.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138