Phỏng vấn công nhân ở doanh nghiệp vốn nước ngoài, người hỏi chú ý tác phong không kém câu trả lời: đúng giờ, gọn gàng, làm theo hướng dẫn, và nói câu ngắn, rõ, mỗi câu một ý để phiên dịch dịch đúng. Câu trả lời tốt là câu dễ dịch, có chi tiết thật, và không vòng vo.
Bài nói về những điểm khác ở buổi phỏng vấn của doanh nghiệp vốn nước ngoài, tác phong từ lúc vào cổng, cách nói qua phiên dịch, câu tự giới thiệu rút gọn, các câu hay hỏi về nề nếp, chuyện có nên nói vài câu tiếng nước họ, và cách xử lý khi không hiểu câu dịch.
Khác biệt khi phỏng vấn ở doanh nghiệp vốn nước ngoài
Không phải doanh nghiệp vốn nước ngoài nào cũng giống nhau. Có nơi quản lý người nước ngoài trực tiếp phỏng vấn qua phiên dịch, có nơi để quản lý người Việt làm hết. Nhưng nhiều nơi có điểm chung: quy trình chặt, giờ giấc chính xác, coi trọng sắp xếp gọn gàng chỗ làm việc, coi trọng báo cáo khi có sai sót, và kiểm tra kỹ năng ngay trong buổi tuyển.
Vì thế, người hỏi thường để ý những điều nhỏ mà ở xưởng nhỏ ít ai để ý: bạn đến sớm hay đúng phút, bạn có xếp ghế lại khi đứng dậy không, bạn có làm đúng thứ tự khi được hướng dẫn làm bài kiểm tra không, bạn có hỏi lại khi chưa hiểu hay đoán bừa. Những điều đó nói về nề nếp làm việc của bạn trước khi bạn kịp nói gì.
Câu hỏi thường đơn giản và thẳng. "Em đã làm ở đâu? Làm công đoạn gì? Làm sai thì em làm gì? Em có tăng ca được không?" Người hỏi muốn câu trả lời thẳng như vậy, không cần mở đầu dài, không cần lời khen công ty.
Một điều nữa: ở nhiều nơi, sự khiêm tốn được đánh giá cao nhưng sự mơ hồ thì không. "Dạ em chưa làm, em sẽ học" là tốt. "Dạ chắc là được ạ, em cũng không biết nữa" thì người hỏi không biết bạn có làm được hay không.
Tác phong từ lúc vào cổng
Những việc dưới đây đơn giản, nhưng người tuyển ở nhiều doanh nghiệp vốn nước ngoài để ý từng điểm. Làm đúng giúp bạn ghi điểm trước cả phần nói.
- Đến sớm mười lăm phút, không sớm quá cả tiếng làm bảo vệ khó xử. Nếu sắp trễ vì kẹt xe, báo ngay cho người hẹn.
- Làm đúng thủ tục ở cổng: xuất trình giấy tờ, ghi sổ khách, đeo thẻ khách nếu được phát, đi đúng lối được chỉ.
- Trang phục sạch, gọn, không cần đắt tiền. Giày kín mũi nếu đi qua khu sản xuất. Không đeo nhiều trang sức.
- Điện thoại để im lặng, cất trong túi. Không xem điện thoại khi đang chờ trong phòng.
- Chào khi vào phòng, chờ được mời mới ngồi, ngồi thẳng, đặt giấy tờ gọn trước mặt.
- Khi đứng dậy, kéo ghế về chỗ cũ, cảm ơn người hỏi và phiên dịch.
- Khi làm bài kiểm tra, nghe hết hướng dẫn rồi mới làm, làm xong xếp dụng cụ lại như ban đầu.
Việc xếp dụng cụ lại như ban đầu nghe nhỏ, nhưng ở những nơi áp dụng các nguyên tắc sắp xếp chỗ làm việc như 5S, đó chính là thói quen họ cần thấy ở người công nhân.
Trả lời qua phiên dịch: một ý một câu
Khi có phiên dịch, câu trả lời của bạn đi qua hai người. Câu dài, nhiều ý, nhiều từ địa phương dễ bị dịch thiếu hoặc lệch. Làm theo các bước dưới đây để câu trả lời đến đúng người hỏi.
- Nhìn người hỏi, không chỉ nhìn phiên dịch. Người quyết định là người hỏi. Khi trả lời, hướng mặt về họ, nói với họ, phiên dịch sẽ dịch theo.
- Nói câu ngắn, mỗi câu một ý. "Em làm công đoạn đóng gói. Em làm được hai năm. Em quen tăng ca." Ba câu ngắn dễ dịch hơn một câu dài nối bằng "rồi thì là".
- Dừng sau hai ba câu để phiên dịch dịch. Đừng nói một mạch cả phút.
- Tránh tiếng lóng và từ địa phương ít người dùng. Nói "làm thêm giờ" thay vì từ lóng; nói tên công đoạn phổ thông.
- Dùng con số và tên việc cụ thể. Con số và tên việc dịch gần như không sai; tính từ như "khá", "hơi hơi" thì rất dễ lệch.
- Khi người hỏi gật đầu hoặc hỏi tiếp, dừng lại. Không nói thêm cho đủ ý đã chuẩn bị.
Phiên dịch là người giúp bạn, không phải người chấm. Cảm ơn họ một câu cuối buổi là phép lịch sự đơn giản mà nhiều ứng viên quên.
Câu tự giới thiệu rút gọn cho phiên dịch dễ dịch
So sánh hai cách nói. Cách một: "Dạ em tên là Lan, năm nay em hai mươi hai tuổi, em ở quê lên, trước đây thì em có làm ở một cái xưởng nhỏ gần nhà khoảng hơn một năm gì đó, làm đóng gói với cả kiểm hàng nữa, xong rồi thì xưởng ít đơn nên em nghỉ." Cách hai: "Dạ em tên Lan, hai mươi hai tuổi. Em làm ở một xưởng nhỏ hơn một năm. Em làm đóng gói và kiểm hàng. Xưởng ít đơn nên em nghỉ. Em muốn làm lâu dài ở đây."
Nội dung hai cách gần như nhau, nhưng cách hai được dịch trọn và rõ. Người hỏi nghe xong biết ngay bạn làm gì, bao lâu, vì sao nghỉ, muốn gì. Tập nói theo cách hai ở nhà vài lần; ban đầu thấy hơi cứng, nhưng trong phòng phỏng vấn nó giúp bạn rất nhiều.
Câu mẫu khung: "Dạ em tên [tên], [tuổi] tuổi. Em ở trọ gần khu [tên khu]. Em đã làm [việc] [thời gian]. Em làm công đoạn [tên]. Em quen tăng ca và làm ca. Việc ở đây em chưa làm. Em sẽ học theo hướng dẫn." Với người chưa đi làm: "Dạ em tên [tên], [tuổi] tuổi. Em mới học xong. Em chưa làm nhà máy. Em khéo tay, chịu học. Em đi làm được ngay."
Chú ý câu "em sẽ học theo hướng dẫn". Ở doanh nghiệp có quy trình chặt, câu này được đánh giá cao hơn "em làm được hết". Nó cho người hỏi biết bạn sẽ làm đúng cách của họ chứ không theo thói quen cũ.
Các câu hay hỏi về nề nếp và câu trả lời mẫu
Những câu dưới đây thường gặp ở buổi tuyển của doanh nghiệp vốn nước ngoài. Câu trả lời ngắn, mỗi câu một ý, để dịch dễ.
| Câu hỏi | Câu trả lời mẫu |
|---|---|
| Làm sai thì em làm gì? | Dạ em dừng lại. Em báo tổ trưởng ngay. Em không giấu hàng lỗi |
| Em có làm đúng theo hướng dẫn công việc không? | Dạ có. Chỗ nào em không hiểu, em hỏi lại trước khi làm |
| Chỗ làm cũ có sắp xếp gọn không, em thấy thế nào? | Dạ chỗ cũ chưa gọn lắm. Em thích chỗ làm gọn, tìm đồ nhanh hơn. Em sẽ làm theo quy định ở đây |
| Em có đi làm đúng giờ không? | Dạ có. Ở chỗ cũ một năm em đi trễ hai lần, đều do hỏng xe, em đã báo trước |
| Em có học tiếng không? | Dạ em biết vài câu chào hỏi. Nếu công ty có lớp, em muốn học thêm |
| Thấy bạn cùng chuyền làm sai thì em làm gì? | Dạ em nhắc bạn nhẹ nhàng. Nếu lỗi ảnh hưởng hàng, em báo tổ trưởng |
Câu "chỗ làm cũ có gọn không" là câu dễ bẫy người ta chê chỗ cũ. Trả lời thật nhưng trung tính, rồi chuyển ngay sang điều bạn sẽ làm ở chỗ mới. Không cần kể chi tiết chỗ cũ bừa bộn ra sao.
Biết vài câu tiếng nước họ: nói hay không
Nhiều người học vài câu chào bằng tiếng của nước có vốn đầu tư để nói lúc phỏng vấn. Nói một câu chào ngắn, đúng lúc vào phòng, thường được đón nhận vui vẻ. Nhưng đừng cố nói nhiều hơn mức mình biết, và đừng ghi vào hồ sơ là "biết tiếng" nếu chỉ biết chào.
Nếu được hỏi "em biết tiếng không", trả lời đúng mức: "Dạ em chỉ biết chào hỏi và cảm ơn. Em đang học thêm qua ứng dụng trên điện thoại" (chỉ nói câu sau nếu đúng là bạn đang học). Câu trả lời đó vừa khiêm tốn vừa cho thấy bạn có ý cầu tiến. Nói quá lên, người hỏi chuyển sang hỏi bằng tiếng của họ, bạn không trả lời được, cả buổi mất điểm.
Nếu bạn biết tiếng ở mức nói chuyện được, đó là điểm cộng thật, đặc biệt cho vị trí tổ trưởng hoặc công đoạn cần làm việc với kỹ sư nước ngoài. Khi đó, nói rõ mức của mình: "Dạ em nói chuyện đơn giản được, đọc hướng dẫn công việc được, nói chuyên môn thì còn chậm." Người hỏi sẽ tự kiểm vài câu.
Dù biết tiếng hay không, khi có phiên dịch trong phòng, hãy trả lời bằng tiếng Việt trừ khi người hỏi đề nghị khác. Tự ý chuyển sang tiếng nước ngoài khi phiên dịch đang làm việc có thể làm phiên dịch khó xử và câu trả lời của bạn kém rõ hơn.
Khi không hiểu câu dịch hoặc thấy dịch lệch ý
Có lúc câu dịch sang tiếng Việt nghe lạ, hoặc bạn không chắc người hỏi muốn hỏi gì. Đừng đoán. Hỏi lại phiên dịch một cách nhẹ nhàng: "Dạ, chị hỏi giúp em: anh ấy hỏi về ca đêm hay về tăng ca ạ?" Hỏi lại cụ thể như vậy giúp phiên dịch biết bạn vướng chỗ nào.
Có lúc bạn thấy phiên dịch dịch câu trả lời của bạn ngắn hơn nhiều so với điều bạn nói, hoặc người hỏi phản ứng không như bạn nghĩ. Có thể ý của bạn chưa được dịch đủ. Khi đó, nói lại ngắn hơn, rõ hơn: "Dạ, em xin nói lại cho rõ: em làm ca đêm được, chỉ không làm được chủ nhật." Không cần phàn nàn về bản dịch; chỉ cần nói lại điều quan trọng nhất.
Tránh tranh luận với phiên dịch trước mặt người hỏi. Nếu thật sự có hiểu lầm lớn, như người hỏi tưởng bạn không làm được ca đêm trong khi bạn làm được, cuối buổi hãy nhờ phiên dịch hoặc nhân viên nhân sự người Việt để họ ghi chú lại.
Cuối buổi, nếu người hỏi hỏi "em có câu hỏi gì không", chọn một hai câu đơn giản, dễ dịch: "Dạ, khi nào em biết kết quả ạ?", "Dạ, thời gian thử việc bao lâu ạ?". Không cần hỏi nhiều. Hỏi đúng, ngắn, cảm ơn cả người hỏi và phiên dịch, thế là trọn một buổi phỏng vấn tử tế.
Câu hỏi thường gặp
Phỏng vấn công nhân ở công ty nước ngoài khác gì công ty Việt Nam?
Thường quy trình chặt hơn, coi trọng đúng giờ, sắp xếp gọn gàng, làm đúng hướng dẫn và báo cáo khi có sai sót. Có nơi người nước ngoài phỏng vấn qua phiên dịch. Câu hỏi thường ngắn và thẳng, cần câu trả lời rõ ràng, có chi tiết.
Trả lời phỏng vấn qua phiên dịch thế nào cho đúng ý?
Nhìn người hỏi khi trả lời, nói câu ngắn mỗi câu một ý, dừng sau hai ba câu để phiên dịch dịch, tránh tiếng lóng và từ địa phương, dùng con số và tên việc cụ thể. Cách này giúp câu trả lời được dịch trọn và rõ.
Có nên chào bằng tiếng nước ngoài khi phỏng vấn không?
Một câu chào ngắn đúng lúc vào phòng thường được đón nhận vui vẻ. Nhưng đừng nói nhiều hơn mức mình biết và đừng ghi biết tiếng trong hồ sơ nếu chỉ biết chào. Khi có phiên dịch, trả lời bằng tiếng Việt trừ khi người hỏi đề nghị khác.
Bị hỏi làm sai thì em làm gì ở công ty nước ngoài nên trả lời sao?
Trả lời ngắn và dứt khoát: dừng lại, báo tổ trưởng ngay, không giấu hàng lỗi. Ở nhiều doanh nghiệp vốn nước ngoài, việc báo sai sót sớm được coi trọng hơn việc không bao giờ sai. Câu trả lời giấu lỗi là dấu hiệu bị loại.
Không hiểu câu phiên dịch hỏi thì có được hỏi lại không?
Được, và nên hỏi lại thay vì đoán. Hỏi cụ thể chỗ bạn vướng, ví dụ hỏi về ca đêm hay tăng ca. Nếu thấy câu trả lời của mình bị dịch thiếu, nói lại ngắn hơn ý quan trọng nhất, không tranh luận với phiên dịch.
Tác phong nào được chú ý khi phỏng vấn ở doanh nghiệp vốn nước ngoài?
Đến sớm khoảng mười lăm phút, làm đúng thủ tục ở cổng, trang phục sạch gọn, điện thoại im lặng, chờ mời mới ngồi, nghe hết hướng dẫn rồi mới làm bài kiểm tra, xếp ghế và dụng cụ lại như ban đầu khi xong.