Khi phỏng vấn vị trí quay dựng video, hãy kể mỗi sản phẩm theo từng khâu: ý tưởng, kịch bản, quay, dựng, âm thanh, màu, và nói rõ khâu nào bạn làm, khâu nào người khác làm. Video là sản phẩm của nhiều người; người tuyển không trách bạn chỉ làm một khâu, họ chỉ cần biết chính xác khâu đó để giao đúng việc. Nói quá phần của mình là điều dễ lộ nhất trong nghề này.
Bài này dành cho người ứng tuyển quay phim, dựng phim, quay dựng tổng hợp cho doanh nghiệp, cho đơn vị sản xuất nội dung hay cho bộ phận marketing. Câu mẫu trong bài là khung để điền việc thật; không học thuộc và không kể dự án bạn không làm. Phần cuối bài có thêm các điểm yếu hay gặp của người làm video và vài tình huống người tuyển thường hỏi tiếp.
Vì sao "phần nào là của em" là câu hỏi then chốt
Một đoạn video giới thiệu sản phẩm dài một phút có thể đi qua tay năm sáu người: người lên ý tưởng, người viết kịch bản, người quay, người dựng, người làm âm thanh, người chỉnh màu. Trong đội nhỏ, một người làm nhiều khâu; trong đội lớn, mỗi người một khâu. Khi bạn đưa showreel ra, người tuyển nhìn thấy kết quả cuối, nhưng không thấy bạn đóng góp ở đâu.
Vì thế, câu hỏi "trong video này em làm phần nào" gần như chắc xuất hiện, và người hỏi thường hỏi sâu: "cảnh này em quay bằng gì", "đoạn chuyển cảnh này em dựng thế nào", "ý tưởng mở đầu là của ai". Ứng viên nhận cả video là của mình sẽ lúng túng ở câu thứ hai. Ngược lại, ứng viên nói rõ "em quay toàn bộ, phần dựng do anh trưởng nhóm làm, em chỉ cắt bản thô" sẽ được hỏi về đúng phần quay, nơi họ tự tin nhất.
Người tuyển video cũng biết một điều: người làm nghề có thực lực thường rất rõ ràng về phần của mình, vì họ tôn trọng công của đồng nghiệp. Nói rõ ranh giới không làm bạn nhỏ đi; nó làm bạn đáng tin. Ở chiều ngược lại, cũng đừng thu mình đến mức chỉ nói "em phụ quay thôi" khi thật ra bạn đã cầm máy chính cả ngày, tự chọn góc và tự xử lý ánh sáng. Hãy gọi đúng tên việc mình đã làm, không thêm, không bớt, rồi để người hỏi tự đánh giá mức độ.
Tách sản phẩm theo khâu khi kể
Trước buổi phỏng vấn, với mỗi video trong showreel, điền bảng này cho chính mình. Khi kể, bạn chỉ cần đọc theo cột phải.
| Khâu | Câu kể mẫu khi đó là phần của bạn |
|---|---|
| Ý tưởng | Ý tưởng mở đầu bằng cảnh tay người thợ là đề xuất của em, được khách chọn trong ba phương án |
| Kịch bản, phân cảnh | Em vẽ phân cảnh dựa trên kịch bản của bạn viết nội dung, có đổi thứ tự hai cảnh cho dễ hiểu hơn |
| Quay | Em quay toàn bộ phần trong xưởng, dùng ánh sáng tự nhiên vì xưởng không cho mang đèn lớn |
| Dựng | Em dựng bản thô và bản hoàn chỉnh, chọn nhịp cắt theo tiếng máy trong xưởng |
| Âm thanh | Phần nhạc do khách chọn, em làm phần cân tiếng và lọc tiếng ồn |
| Màu | Phần chỉnh màu do một bạn khác làm, em chỉ đặt tông chung từ lúc quay |
Hàng cuối là ví dụ của khâu không phải phần mình. Nói ra khâu người khác làm không làm bạn mất điểm; nó làm phần còn lại của bạn đáng tin hơn. Người hỏi sẽ không phải tự đoán.
Kể một sản phẩm trong năm câu
Chọn video phù hợp nhất với vị trí đang tuyển, không nhất thiết video đẹp nhất. Kể theo nhịp dưới đây, khoảng một phút.
- Video để làm gì, cho ai xem. "Đây là video giới thiệu một xưởng gốm nhỏ, dùng để đăng trên trang của xưởng, người xem là khách muốn đặt gốm làm quà."
- Ràng buộc. "Ngân sách nhỏ, quay trong một ngày, không có diễn viên, chỉ có thợ của xưởng và họ ngại đứng trước máy."
- Phần bạn làm. "Em quay và dựng; ý tưởng chung do chị phụ trách nội dung đưa ra."
- Chỗ khó và cách gỡ. "Thợ ngại máy nên em không bắt họ nói, chỉ quay tay và sản phẩm, rồi xin ghi âm họ kể chuyện nghề ở ngoài, ghép vào làm lời dẫn."
- Kết quả và điều làm khác. "Chủ xưởng dùng video đó cho nhiều kênh. Nếu làm lại, em sẽ quay thêm cảnh rộng để có chỗ chèn chữ, vì bản dựng cuối hơi chật."
Chỗ khó và cách gỡ là phần người tuyển nhớ lâu nhất. Nó cho thấy bạn giải quyết vấn đề thật chứ không chỉ có thiết bị tốt.
Câu mẫu giới thiệu bản thân theo hoàn cảnh
Điền phần trong ngoặc vuông bằng việc thật. Giữ nhịp: bạn là ai, làm khâu nào, một sản phẩm, điều đang học.
- Mới ra trường: "Em là [tên], học [ngành]. Các sản phẩm của em chủ yếu là bài tập ở trường và video cho [câu lạc bộ, sự kiện]. Em mạnh phần dựng hơn phần quay, vì ở trường em được dựng nhiều hơn. Em muốn vào đội có người quay lâu năm để học thêm ánh sáng và bố cục."
- Làm tự do chuyển sang làm cho doanh nghiệp: "Em quay dựng tự do [số] năm, chủ yếu video sự kiện và giới thiệu sản phẩm. Em quen làm trọn từ quay đến dựng. Điều em muốn học ở một đội cố định là làm theo khuôn hình ảnh của một thương hiệu lâu dài, thay vì mỗi khách một kiểu."
- Có kinh nghiệm ở đơn vị sản xuất: "Em làm dựng [số] năm ở một đơn vị sản xuất nội dung, mỗi tháng dựng nhiều video ngắn. Em quen làm nhanh và theo phản hồi của khách. Phần em còn ít làm là quay hiện trường, nên nếu vị trí cần quay nhiều, em xin nói trước để anh chị cân nhắc."
- Chuyển từ chụp ảnh sang video: "Em chụp ảnh [số] năm, nên phần bố cục và ánh sáng em vững. Video thì em mới làm [thời gian], phần dựng nhịp và âm thanh em vẫn đang học. Em mang theo ba video ngắn để anh chị thấy em đang ở mức nào."
Điểm yếu thường gặp của người làm video và cách nói
Cầu toàn ở khâu dựng. Người dựng hay sửa mãi một đoạn chuyển cảnh mà người xem không để ý. Nói thật nếu bạn như vậy, kèm cách bạn tự giới hạn: "Giờ em đặt mốc nộp bản thô trước, chỉ trau chuốt sau khi nhóm đã duyệt nội dung."
Ngại giao tiếp với người được quay. Đây là điểm yếu phổ biến của người quay hướng nội. Nói kèm cách bạn bù: chuẩn bị trước câu hỏi, giải thích cho người được quay biết họ sẽ xuất hiện thế nào, quay cảnh tay và công việc khi họ ngại mặt.
Chậm làm âm thanh hoặc màu. Nhiều người quay dựng mạnh hình mà yếu tiếng. Nói thẳng bạn làm được ở mức nào và có cần người hỗ trợ không. Người tuyển thích biết trước hơn là phát hiện sau khi giao việc.
Phụ thuộc thiết bị. Đừng nói "thiết bị bên em cũ nên video không đẹp". Thay bằng "em quen làm với thiết bị gọn, nên em ưu tiên ánh sáng tự nhiên và bố cục đơn giản". Câu sau biến giới hạn thành cách làm.
Showreel, bản quyền và quyền hình ảnh
Showreel ngắn từ một đến hai phút, đặt những cảnh mạnh nhất lên đầu, kèm danh sách từng đoạn lấy từ dự án nào và bạn làm khâu nào. Nếu người tuyển muốn xem trọn một video, chuẩn bị sẵn hai ba video đầy đủ thay vì bắt họ đoán từ showreel.
Kiểm tra quyền trước khi đưa sản phẩm vào showreel. Video làm cho khách hàng có thể bị hạn chế trưng bày theo hợp đồng; video có người xuất hiện cần cân nhắc quyền hình ảnh của họ; nhạc nền lấy từ nguồn không có giấy phép là rủi ro bạn không nên mang theo vào buổi phỏng vấn. Khi không chắc, chỉ kể bằng lời hoặc dùng đoạn không có người rõ mặt.
Nếu người hỏi hỏi về những quy định này, trả lời ở mức nguyên tắc: bạn luôn hỏi khách hoặc người phụ trách trước khi dùng, và tránh dùng tư liệu không rõ nguồn. Quy định cụ thể về quyền tác giả và quyền hình ảnh cần tra văn bản hiện hành, không cần trình bày chi tiết trong buổi phỏng vấn.
Câu hỏi tình huống hay gặp sau phần giới thiệu
Sau phần kể sản phẩm, người tuyển video thường hỏi ít nhất một tình huống. Một: "khách đổi ý về nhạc nền sau khi đã dựng xong, em làm gì?" Câu trả lời tốt là hỏi rõ khách muốn cảm giác thế nào, đề xuất hai ba phương án, nói rõ thời gian sửa, và giữ bản cũ để so. Không than phiền, không làm ngay mà không hỏi kỹ.
Hai: "buổi quay ngoài trời gặp mưa, em xử lý sao?" Ở đây người hỏi muốn nghe về chuẩn bị, như có phương án quay trong nhà, có bọc máy, có lịch dự phòng, hơn là sự liều lĩnh. Ba: "hạn gấp mà bản dựng chưa ưng?" Câu trả lời thật thà là nộp bản đúng hạn ở mức chấp nhận được, nói rõ phần nào còn có thể làm tốt hơn nếu có thêm thời gian, rồi để người phụ trách quyết.
Cả ba câu đều có chung một điểm: người tuyển muốn thấy bạn đặt việc chung lên trên sự hoàn hảo của riêng sản phẩm mình. Đó là kiểu khiêm tốn đúng nghĩa của người làm sáng tạo trong đội.
Câu hỏi thường gặp
Phỏng vấn quay dựng video có cần mang showreel không?
Nên có một showreel ngắn từ một đến hai phút và hai ba video đầy đủ, mở được ngay không cần mạng. Kèm danh sách ghi rõ bạn làm khâu nào ở từng đoạn. Người tuyển thường xem showreel trước, rồi hỏi sâu vào một video cụ thể.
Video làm chung với nhóm có được đưa vào showreel không?
Được, miễn là bạn ghi và nói rõ phần của mình. Nghề video gần như luôn làm nhóm. Đưa vào mà không nói rõ vai trò mới là điều dễ gây mất uy tín khi người hỏi đi sâu.
Chưa có sản phẩm cho khách hàng thật thì kể gì?
Kể bài tập ở trường, video cho câu lạc bộ, sự kiện gia đình hay dự án tự làm. Chọn sản phẩm có mục đích rõ và chỗ khó bạn tự gỡ. Nói rõ quy mô và hoàn cảnh, người tuyển đánh giá cách bạn làm hơn là tên tuổi khách hàng.
Có nên nói mình dùng được nhiều phần mềm dựng không?
Nói ngắn những phần mềm bạn dùng thạo, nhất là nếu tin tuyển dụng có yêu cầu. Phần lớn thời gian nên dành cho cách bạn kể chuyện bằng hình và xử lý tình huống. Phần mềm học được, cách nghĩ thì khó dạy hơn.
Điểm yếu nên nói khi phỏng vấn dựng phim là gì?
Chọn một điểm yếu thật không chạm vào việc cốt lõi của vị trí, kèm cách bạn đang sửa. Ví dụ hay sửa quá kỹ nên chậm bản thô, và giờ đặt mốc nộp bản thô trước. Tránh điểm yếu kiểu không biết dựng âm thanh nếu vị trí yêu cầu làm trọn.
Có nên đưa video có nhạc không rõ bản quyền vào showreel không?
Không nên. Thay nhạc bằng nguồn có giấy phép hoặc bỏ tiếng ở showreel. Người tuyển trong nghề để ý chuyện này và coi đó là dấu hiệu bạn có ý thức về quyền tác giả. Quy định cụ thể nên tra văn bản hiện hành.