KhiemTon.comKhiêm Tốn
Theo hoàn cảnh người đi phỏng vấn

Phỏng vấn thực tập sinh: nói điểm mạnh điểm yếu khi chưa từng đi làm

Chưa đi làm ngày nào vẫn nói được điểm mạnh điểm yếu khi phỏng vấn thực tập: lấy bằng chứng từ lớp học, hoạt động, đời sống, kèm câu mẫu tự điền việc thật.

Two university students waiting on a bench outside a glass meeting room, one quietly rehearsing with eyes closed, shot from a low side angle, soft afternoon light

Khi chưa từng đi làm, thực tập sinh vẫn nói được điểm mạnh và điểm yếu bằng bằng chứng lấy từ lớp học, hoạt động ngoại khoá và đời sống hằng ngày: chọn hai điểm mạnh có chuyện thật đi kèm, một điểm yếu thật đang sửa, và nói tất cả bằng câu ngắn, không rào đón. Người tuyển thực tập không chờ bạn thành thạo nghề; họ muốn biết bạn có ham học, có chịu sửa và có trung thực về giới hạn của mình hay không.

Dưới đây là cách tìm bằng chứng khi chưa có bảng lương nào, mười điểm mạnh hợp với người đi thực tập kèm câu nói mẫu, những điểm yếu nên và không nên kể, và vài câu hỏi bạn nên hỏi lại để buổi phỏng vấn thành cuộc trò chuyện hai chiều.

Phỏng vấn thực tập khác phỏng vấn chính thức ở chỗ nào

Ở vòng tuyển thực tập, người hỏi thường là trưởng nhóm hoặc người sẽ trực tiếp kèm bạn, không phải hội đồng tuyển dụng. Họ tự hỏi một câu rất đời: ba tháng tới, kèm bạn này có đỡ việc cho mình không, hay mình phải nhắc từng chút một. Vì vậy câu trả lời hay nhất là câu cho họ hình dung được cảnh làm việc cùng bạn.

Thứ hai, kỳ vọng về kỹ năng nghề thấp hơn hẳn. Không ai trách thực tập sinh chưa biết dùng phần mềm nội bộ hay chưa nắm quy trình. Điều họ khó chấp nhận là thái độ: giả vờ hiểu, ngại hỏi, làm sai mà im lặng, hoặc coi việc vặt là không xứng với mình. Những điểm yếu kiểu này nếu lộ ra trong buổi phỏng vấn sẽ nặng ký hơn nhiều so với thiếu kiến thức.

Thứ ba, câu hỏi điểm mạnh điểm yếu ở vòng thực tập thường ngắn và thẳng: "Em thấy mình mạnh ở đâu?", "Có gì em còn yếu không?". Người hỏi không chờ một bài trình bày. Họ chờ vài câu thật, có ví dụ, nói xong là thôi. Sinh viên hay chuẩn bị quá công phu rồi đọc một đoạn dài như bài thuyết trình, nghe gượng và mất đi cảm giác trò chuyện.

Hiểu ba điều này rồi, bạn sẽ thấy mình không cần tỏ ra giỏi. Bạn cần tỏ ra dễ kèm, chịu khó và thật thà, mà đó là những thứ bạn có thể chứng minh bằng chuyện cũ.

Tìm điểm mạnh khi chưa có ngày công nào: ba nguồn bằng chứng

Lớp học. Một môn bạn học tốt hơn mặt bằng, một bài tập lớn bạn làm trưởng nhóm, một lần thầy cô giao bạn hướng dẫn lại bạn cùng lớp. Nguồn này cho thấy năng lực học và cách bạn làm việc theo hạn. Đừng chỉ nói điểm số; nói bạn đã làm gì để có kết quả đó, ví dụ lập lịch ôn, làm lại bài sai, tìm thêm tài liệu.

Hoạt động ngoài giờ. Câu lạc bộ, đội tình nguyện, ban tổ chức sự kiện của khoa. Ở đây có những thứ gần với đi làm nhất: phân việc, hạn chót, xin tài trợ, xử lý khi kế hoạch đổ. Một vai nhỏ nhưng làm đều cả năm đáng kể hơn một chức danh to mà ít khi có mặt.

Đời sống hằng ngày. Tự lo chi tiêu khi ở trọ, phụ việc kinh doanh của gia đình, chăm em nhỏ, đi học xa nhà bằng xe buýt hai chặng mỗi ngày. Những chuyện này nói về sự tự lập và giữ cam kết. Không cần kể dài, một câu là đủ để thành bằng chứng cho một điểm mạnh như đúng giờ hay biết tính toán.

Lời người khác nhận xét. Nếu thầy cô, trưởng nhóm, chủ quán làm thêm từng khen bạn một điều cụ thể, đó là bằng chứng mạnh vì nó không đến từ bạn. "Cô hướng dẫn hay giao em soát lỗi bài nhóm vì em kỹ" nghe tự nhiên hơn nhiều so với "em là người cẩn thận".

Mười điểm mạnh hợp người đi thực tập và câu mẫu

Không cần dùng cả mười. Chọn hai điểm hợp vị trí nhất, mỗi điểm một câu chuyện thật. Các câu mẫu có chỗ trống để bạn điền việc của mình:

Điểm mạnhCâu mẫu để tự điền
Chịu hỏi khi chưa rõ"Em quen hỏi lại đề trước khi làm, như hồi làm bài nhóm môn [môn], em hỏi cô để chốt phạm vi nên nhóm không phải làm lại."
Ghi chép cẩn thận"Em hay ghi lại các bước khi được hướng dẫn, lần sau tự làm theo được, như [ví dụ]."
Đúng hạn"Trong [số] bài tập lớn, em chưa nộp trễ lần nào; em chia việc theo tuần từ đầu kỳ."
Học công cụ nhanh"Em tự học [công cụ] trong khoảng [thời gian] để làm đồ án, giờ dùng được phần [phần]."
Làm việc nhóm êm"Trong nhóm em thường là người gom ý và chốt việc ai làm gì."
Bền bỉ với việc lặp lại"Em làm thêm nhập liệu cả học kỳ, việc giống nhau mỗi ngày nhưng em giữ được tỉ lệ sai thấp."
Bình tĩnh khi trục trặc"Hôm sự kiện của câu lạc bộ mất điện, em lo chuyển phần trình bày sang giấy để chương trình vẫn chạy."
Nói chuyện được với người lạ"Em đi khảo sát cho đồ án, hỏi chuyện khoảng [số] người bán hàng ở chợ."
Tự giác"Em tự đặt lịch học thêm [kỹ năng] mỗi tối, không ai nhắc."
Nhận góp ý không tự ái"Bài đầu em bị cô gạch nhiều, em xin cô ngồi lại chỉ lỗi, bài sau sai ít hẳn."

Nếu một điểm mạnh không có chuyện nào đi kèm, đừng chọn nó. Một điểm mạnh không có bằng chứng chỉ là tính từ, và người phỏng vấn nghe tính từ cả ngày rồi.

Điểm yếu nào nên kể, điểm yếu nào nên tránh ở thực tập sinh

Điểm yếu nên kể là điểm yếu thật, liên quan tới cách làm việc, và bạn đã có bước sửa. Ví dụ: hay ôm việc không nhờ ai, nói trước đông người còn run, ước lượng thời gian chưa chuẩn nên hay làm dồn cuối, chưa quen viết email công việc. Những điểm này phổ biến ở người chưa đi làm, người tuyển hiểu và không lo.

Điểm yếu nên tránh kể có hai loại. Loại thứ nhất là điểm yếu đánh thẳng vào yêu cầu cốt lõi của vị trí: nộp thực tập kế toán mà nói "em hay nhầm số", nộp thực tập chăm sóc khách hàng mà nói "em không thích nói chuyện với người lạ". Nếu điều đó thật, nên cân nhắc lại vị trí trước khi đi phỏng vấn. Loại thứ hai là "điểm yếu" giả, ví dụ "em quá cầu toàn" hay "em làm việc quá chăm". Người hỏi nghe câu đó rất nhiều lần và hiểu đó là cách né.

Có một nhóm nằm giữa: thiếu kỹ năng nghề cụ thể, như chưa thạo một phần mềm, chưa đọc được báo cáo tài chính, chưa viết được kịch bản quảng cáo. Nói được, vì thực tập sinh vốn đến để học những thứ đó. Chỉ cần đi kèm việc bạn đã bắt đầu học, để người nghe thấy khoảng cách đang thu hẹp chứ không đứng yên.

Một mẹo nhỏ: chọn điểm yếu mà người kèm bạn có thể giúp được trong ba tháng. Như vậy câu trả lời vừa thật vừa mở ra chỗ để họ hình dung vai trò của mình khi nhận bạn.

Câu mẫu điểm yếu kèm việc đang sửa

Ôm việc, ngại nhờ. "Em hay tự làm hết cho xong vì ngại làm phiền người khác, có lần bài nhóm trễ vì em ôm phần không kịp. Giờ em đặt mốc: việc nào kẹt quá nửa ngày thì em hỏi. Đi thực tập em nghĩ điều này càng cần, vì làm sai ở công ty tốn hơn ở lớp."

Nói trước đông người. "Em nói chuyện một với một thì ổn, nhưng thuyết trình trước lớp em còn run và nói nhanh. Học kỳ này em xin làm người trình bày cho nhóm hai lần để tập, và em ghi âm lại để nghe chỗ mình nói vội."

Ước lượng thời gian. "Em hay nghĩ việc nhanh hơn thực tế nên cuối kỳ bị dồn. Giờ em chia việc nhỏ và ghi lại mỗi việc mất bao lâu, để lần sau ước lượng sát hơn."

Chưa thạo kỹ năng nghề. "Em chưa dùng [công cụ] trong công việc thật, mới học qua môn [môn] và tự làm vài bài thử. Em biết các thao tác cơ bản; phần làm theo quy trình của công ty thì em cần được chỉ trong những tuần đầu."

Viết email công việc. "Em quen nhắn tin ngắn với bạn bè nên email đầu tiên viết còn cộc. Em đang tập theo khung chào, nói việc, hạn, cảm ơn, và nhờ anh chị trong câu lạc bộ đọc giúp."

Hỏi lại người phỏng vấn cho thấy bạn muốn học thật

Cuối buổi, khi được mời đặt câu hỏi, đừng nói "dạ em không có câu hỏi ạ". Một hai câu hỏi tốt cho thấy bạn đã hình dung công việc và muốn học nghiêm túc. Vài câu bạn có thể chọn:

  • Một ngày bình thường của thực tập sinh ở nhóm mình gồm những việc gì?
  • Anh chị mong thực tập sinh làm được gì sau tháng đầu tiên?
  • Thực tập sinh trước đây làm tốt thường có điểm chung gì?
  • Em nên đọc hoặc tập trước điều gì để vào việc nhanh hơn?
  • Cách nhóm góp ý cho thực tập sinh là theo tuần hay theo từng việc?
  • Có điều gì trong hồ sơ của em mà anh chị còn băn khoăn không ạ?

Câu cuối cần chút can đảm, nhưng rất đáng hỏi. Nó cho bạn cơ hội giải thích ngay điều người tuyển lo, thay vì để họ tự kết luận sau khi bạn ra về. Tránh hỏi ngay về phụ cấp hay ngày nghỉ ở câu đầu tiên; những điều đó cần hỏi, nhưng nên để sau khi đã trao đổi về công việc hoặc hỏi bộ phận nhân sự.

Ghi lại câu trả lời của họ. Nếu được nhận, đó là bản hướng dẫn đầu tiên của bạn; nếu chưa được, đó là thông tin để bạn chuẩn bị tốt hơn cho nơi khác.

Sai lầm hay gặp ở buổi phỏng vấn thực tập

Những sai lầm dưới đây không phải do thiếu kiến thức, mà do lo lắng và chưa quen nói về mình. Nhận ra trước thì tránh được dễ dàng:

  • Mở đầu bằng lời xin lỗi: "Em xin lỗi vì chưa có kinh nghiệm gì." Người tuyển đã đọc hồ sơ và biết điều đó; câu xin lỗi chỉ làm giọng bạn nhỏ đi ngay từ đầu.
  • Nói điểm mạnh bằng một chuỗi tính từ: "Em năng động, sáng tạo, chăm chỉ, cầu tiến." Bốn tính từ không có chuyện nào đi kèm sẽ trôi qua tai người nghe.
  • Phóng đại vai trò: gọi một lần phụ ban hậu cần là "quản lý sự kiện". Người phỏng vấn hỏi thêm hai câu là lộ, và mất luôn lòng tin vào phần còn lại.
  • Chê trường, chê thầy cô: "Trường dạy lý thuyết suông nên em chưa biết làm." Câu này đẩy trách nhiệm ra ngoài và cho thấy bạn hay đổ lỗi.
  • Trả lời "em làm gì cũng được": nghe như dễ chịu, nhưng thật ra cho thấy bạn chưa tìm hiểu vị trí. Nói rõ phần việc bạn muốn học nhất.
  • Im lặng khi không biết: bị hỏi một khái niệm chưa học, cứ nói "em chưa học tới phần đó, em hiểu sơ là…" hoặc hỏi lại ý câu hỏi. Im lặng lâu tệ hơn thừa nhận.

Sau buổi phỏng vấn, dành mười phút ghi lại câu nào mình trả lời chưa tốt. Lần sau bạn sẽ thấy rõ mình tiến bộ, và đó cũng là chất liệu cho câu "em học nhanh" ở những buổi tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Thực tập sinh nên nói mấy điểm mạnh khi phỏng vấn?

Hai điểm là vừa, mỗi điểm kèm một chuyện thật ngắn. Nói nhiều hơn dễ thành liệt kê tính từ và người nghe không nhớ điểm nào. Nếu người phỏng vấn hỏi thêm, bạn mới kể điểm thứ ba.

Chưa đi làm thì điểm yếu nói gì cho thật?

Chọn điểm yếu về cách làm việc mà bạn đã thấy rõ ở trường hoặc ở việc làm thêm, như ôm việc, ước lượng thời gian chưa chuẩn, nói trước đông người còn run. Kèm việc bạn đang làm để sửa và kết quả bước đầu nếu có.

Có nên nói điểm yếu là thiếu kinh nghiệm không?

Thiếu kinh nghiệm là hoàn cảnh, không phải điểm yếu về con người, và người tuyển đã biết điều này. Nói nó ra không cho họ thêm thông tin nào. Nên chọn một điểm yếu cụ thể về cách làm việc.

Phỏng vấn thực tập có hỏi về phụ cấp không?

Có nơi chủ động nói, có nơi không. Bạn có quyền hỏi về phụ cấp, giờ làm và cách đánh giá, nhưng nên hỏi sau khi đã trao đổi xong phần công việc, hoặc hỏi bộ phận nhân sự khi họ liên hệ lại.

Bị hỏi câu chuyên môn không biết thì nên làm gì?

Nói thật là bạn chưa học tới hoặc chưa nắm chắc, rồi nói phần bạn hiểu được nếu có. Có thể hỏi lại người phỏng vấn để hiểu đúng câu hỏi. Thực tập sinh thừa nhận giới hạn của mình thường được đánh giá cao hơn người đoán bừa.

Có cần mang theo sản phẩm đồ án khi đi phỏng vấn thực tập không?

Nếu đồ án liên quan tới vị trí, mang theo bản in gọn hoặc chuẩn bị để mở trên máy là điểm cộng. Chỉ đưa ra khi người phỏng vấn quan tâm, và nói rõ phần nào là của bạn trong sản phẩm nhóm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138