KhiemTon.comKhiêm Tốn
Marketing, truyền thông, sáng tạo

Trình bày portfolio thiết kế khi phỏng vấn: khiêm tốn mà vẫn nói rõ ý đồ

Cách trình bày portfolio thiết kế khi phỏng vấn: chọn ít mẫu, kể vấn đề trước hình đẹp, nói rõ ý đồ và phần của mình, nhận góp ý mà không tự chê sản phẩm.

Close view of a Vietnamese graphic designer hands spreading color swatches and blank sketch cards across a white desk before an interviewer, bright studio daylight, amber accents

Trình bày portfolio thiết kế khi phỏng vấn hiệu quả nhất là chọn ba đến năm mẫu, mỗi mẫu kể theo thứ tự: vấn đề của khách, ràng buộc, ý đồ của bạn, phần bạn làm, và điều bạn sẽ làm khác. Hình đẹp người hỏi tự thấy; thứ họ cần nghe là bạn nghĩ gì khi làm. Khiêm tốn ở đây không phải là chê sản phẩm của mình, mà là nói rõ giới hạn và phần đóng góp của người khác.

Bài này không bàn bài thiết kế thử mà nhiều nơi giao kèm; phần đó đã có các trang chuyên nghề hướng dẫn. Ở đây là phần nói khi mở portfolio trước mặt người phỏng vấn: nói gì, nói bao nhiêu, nói về phần mình và phần nhóm thế nào, đáp lại lời chê ra sao. Câu mẫu có chỗ trống để bạn điền dự án thật.

Người tuyển nhìn portfolio để tìm điều gì

Người phỏng vấn vị trí thiết kế thường đã lướt portfolio của bạn trước buổi gặp. Trong phòng phỏng vấn, họ không cần bạn giới thiệu lại từng hình, mà muốn nghe phần không nhìn thấy được: vì sao bạn chọn hướng này, khách hàng muốn gì, bạn đã thử những phương án nào trước khi đến bản cuối, và bản cuối có giải quyết được vấn đề không.

Một trưởng nhóm thiết kế thường để ý ba điều. Thứ nhất, bạn có bắt đầu từ vấn đề hay từ sở thích cá nhân. Thứ hai, bạn có làm việc được với góp ý của khách hàng và đồng nghiệp hay chỉ bảo vệ ý mình. Thứ ba, bạn có trung thực về phần việc của mình, nhất là trong các dự án nhóm hay dự án có giám đốc sáng tạo dẫn hướng.

Vì thế, cách trình bày "đây là bộ nhận diện em làm, em dùng màu xanh vì nó đẹp" gần như không giúp được gì. Câu "khách cần bộ nhận diện cho một tiệm bánh mới trong khu dân cư đông gia đình trẻ, họ muốn trông gần gũi chứ không sang trọng, nên em chọn màu ấm và nét chữ tròn" thì cho người hỏi thấy cách bạn nghĩ.

Chọn mẫu nào để mang vào phòng phỏng vấn

Ít mà kể sâu tốt hơn nhiều mà lướt. Ba đến năm mẫu, mỗi mẫu có một lý do để có mặt.

  • Một mẫu gần nhất với việc của vị trí. Ứng tuyển làm thiết kế cho mạng xã hội thì mang bộ ấn phẩm chạy theo chiến dịch; ứng tuyển làm bao bì thì mang bao bì. Người hỏi muốn thấy bạn làm được đúng việc họ sẽ giao.
  • Một mẫu cho thấy quá trình. Phác thảo, các phương án bị loại, bản sửa theo góp ý. Đây là mẫu giúp bạn khiêm tốn tự nhiên, vì bạn kể cả những hướng không thành.
  • Một mẫu làm theo khuôn thương hiệu có sẵn. Cho thấy bạn tôn trọng hệ thống nhận diện của người khác chứ không chỉ làm theo gu riêng. Nhiều vị trí trong doanh nghiệp làm việc này mỗi ngày.
  • Một mẫu cá nhân nếu thật sự liên quan. Dự án tự làm cho thấy sở thích và hướng phát triển, nhưng nói rõ đó là dự án tự đặt đề, không có khách hàng thật.
  • Bỏ những gì bạn không còn muốn làm. Đưa vào mẫu nào là ngầm nói bạn sẵn sàng làm lại loại việc đó. Nếu không muốn làm thiết kế tờ rơi nữa, đừng để tờ rơi chiếm nửa portfolio.

Kể một mẫu theo năm bước

Mỗi mẫu khoảng một phút. Nếu người hỏi muốn đi sâu, họ sẽ hỏi; bạn không cần nói hết mọi chi tiết ngay.

  1. Vấn đề. "Một thương hiệu nước giải khát nhỏ muốn đổi bao bì vì sản phẩm bị lẫn trên kệ cửa hàng tạp hoá."
  2. Ràng buộc. "Không được đổi tên, phải giữ màu cam quen thuộc, chi phí in phải tương đương bao bì cũ."
  3. Ý đồ. "Em giữ màu cam nhưng tăng mảng màu lớn ở mặt trước và giảm chi tiết nhỏ, vì khách nhìn kệ từ khoảng cách hai ba bước chân."
  4. Phần của bạn và phần của người khác. "Hướng chung do chị trưởng nhóm chốt; em làm ba phương án bố cục, chuẩn bị file in và đi kiểm bản in thử."
  5. Điều bạn sẽ làm khác. "Nếu làm lại, em sẽ ra cửa hàng chụp thử bao bì trên kệ thật sớm hơn, vì bản in thử đầu tiên trông khác hẳn trên màn hình."

Bước năm là chỗ khiêm tốn có giá trị nhất. Nó cho thấy bạn nhìn lại việc mình bằng con mắt của người làm nghề, không phải bằng lời tự chê chung chung.

Câu tự hạ quen miệng của dân thiết kế và câu thay thế

Người làm sáng tạo hay chê sản phẩm của mình trước khi người khác kịp chê. Cách nói bên trái giữ sự thật mà không làm mất giá trị sản phẩm.

Nói thế nàyThay vì
Mẫu này làm trong ba ngày, nếu có thêm thời gian em sẽ chăm phần chữ kỹ hơnCái này em làm ẩu lắm, anh chị bỏ qua
Hướng chung là của giám đốc sáng tạo, em làm phần dàn trang và chuẩn bị inEm chỉ làm thợ thôi ạ
Khách chọn phương án này, em thích phương án hai hơn vì lý do sauKhách bắt làm vậy chứ em thấy xấu
Phần minh hoạ em còn chậm, nên em hay dùng ảnh chụp và tập trung vào bố cụcEm vẽ dở lắm
Đây là dự án tự đặt đề, em làm để luyện phần thiết kế chữCái này không có khách, chắc không tính
Em quen làm mảng in ấn, mảng chuyển động em mới bắt đầu họcMấy cái chuyển động em không biết gì

Đặc biệt tránh chê khách hàng cũ. Dù khách có ép bạn chọn phương án bạn không thích, hãy trình bày như một quyết định có lý do của khách, rồi nói hướng bạn đề xuất. Người phỏng vấn có thể chính là khách hàng nội bộ của bạn sau này.

Khi người phỏng vấn chê một mẫu

Gần như buổi phỏng vấn thiết kế nào cũng có một lúc người hỏi chỉ ra điểm họ chưa thích. Có khi đó là góp ý thật, có khi là để xem bạn phản ứng ra sao. Hai phản ứng nên tránh: cãi lại để bảo vệ bằng được, hoặc lập tức đồng ý và tự chê thêm. Cả hai đều cho thấy bạn chưa quen làm việc với góp ý.

Cách trả lời ổn định gồm ba nhịp: hỏi lại cho rõ điều họ thấy, nói lý do bạn chọn như vậy lúc đó, rồi nói bạn sẽ thử hướng nào nếu sửa. Câu mẫu: "Anh thấy phần chữ ở góc dưới hơi nhỏ phải không ạ? Lúc đó em ưu tiên để hình sản phẩm lớn, nhưng nếu ấn phẩm này dùng ngoài trời thì anh nói đúng, em sẽ tăng cỡ chữ và rút bớt dòng phụ." Câu đó vừa nghe được, vừa không bỏ rơi ý đồ của mình.

Nếu bạn thật sự không đồng ý, vẫn nói được một cách nhã nhặn: "Em hiểu góp ý của chị. Với nhóm khách lớn tuổi thì em đồng ý; nhóm khách của dự án đó trẻ hơn nên em chọn như vậy. Nếu ở đây khách hàng khác, em sẵn sàng đổi hướng." Bất đồng có lý do là dấu hiệu của người có nghề, miễn giọng của bạn bình tĩnh.

Trình bày trên giấy hay trên máy, và những chi tiết nhỏ

Hỏi trước người hẹn phỏng vấn xem nên mang portfolio dạng nào. Nếu trình bày trên máy, chuẩn bị bản lưu sẵn không cần mạng, mở đúng mẫu đầu tiên trước khi vào phòng, tắt thông báo. Nếu mang bản in, in vừa đủ, xếp theo thứ tự bạn sẽ kể, và mang thêm một bản để người hỏi giữ nếu họ muốn.

Ghi rõ dưới mỗi mẫu vai trò của bạn bằng lời ngắn, ví dụ "dàn trang và chuẩn bị in, hướng chung của trưởng nhóm". Nhiều người tuyển thiết kế coi việc ghi vai trò rõ ràng là dấu hiệu trung thực, vì portfolio chung chung rất dễ khiến người xem tưởng mọi thứ do một người làm.

Với dự án của khách hàng cũ, kiểm tra xem bạn có được phép đưa vào portfolio không. Một số hợp đồng không cho phép, một số dự án chưa ra mắt. Khi không chắc, che tên thương hiệu và ghi "dự án cho một doanh nghiệp ngành đồ uống", hoặc chỉ kể bằng lời. Nói ra điều đó trong buổi phỏng vấn là điểm cộng, vì người tuyển biết bạn sẽ giữ bí mật cho dự án của họ.

Câu mở đầu khi được mời trình bày portfolio

Khoảnh khắc người hỏi nói "em giới thiệu portfolio đi" là lúc nhiều người lúng túng nhất. Một câu mở đầu chuẩn bị sẵn giúp bạn vào nhịp; dưới đây là vài khung theo hoàn cảnh, phần trong ngoặc vuông là chỗ điền việc thật.

  • Mới ra trường: "Em xin giới thiệu bốn mẫu: hai đồ án ở trường có đề bài gần thực tế, một dự án em làm cho câu lạc bộ, và một dự án tự đặt đề về [chủ đề]. Em sẽ kể nhanh ý đồ từng mẫu; anh chị muốn đi sâu mẫu nào thì em nói thêm."
  • Có vài năm kinh nghiệm ở doanh nghiệp: "Em chọn ba mẫu gần với việc của vị trí này: một bộ ấn phẩm theo chiến dịch, một bao bì làm theo khuôn thương hiệu có sẵn, và một dự án có nhiều vòng sửa. Ở mỗi mẫu em sẽ nói rõ phần nào do em làm."
  • Làm tự do lâu năm: "Em làm tự do [số] năm cho nhiều loại khách, nên em chọn những mẫu cho thấy em làm được với khách có yêu cầu rất khác nhau. Có hai dự án em không được phép trưng hình, em xin kể bằng lời."
  • Chuyển từ nghề khác sang thiết kế: "Em mới làm thiết kế [thời gian], trước đó em làm [nghề cũ]. Các mẫu của em chưa nhiều, nhưng em chọn những mẫu có liên quan đến [lĩnh vực cũ], vì đó là chỗ em hiểu người dùng nhất."

Câu mở đầu cho người hỏi biết trước bạn sẽ nói bao lâu và theo thứ tự nào. Nó cũng mời họ ngắt lời bất cứ lúc nào, điều làm buổi trình bày giống một cuộc trao đổi hơn là một bài thuyết trình. Người tuyển thiết kế thường thích kiểu trao đổi đó, vì công việc hằng ngày của họ cũng là trao đổi như vậy với khách hàng và đồng nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Portfolio thiết kế mang vào phỏng vấn nên có bao nhiêu mẫu?

Ba đến năm mẫu kể sâu là vừa cho một buổi phỏng vấn. Bạn có thể có portfolio đầy đủ hơn để gửi trước, nhưng khi trình bày trực tiếp, chọn những mẫu gần nhất với vị trí và mẫu cho thấy quá trình làm việc.

Có nên đưa dự án nhóm vào portfolio không?

Nên, nếu bạn ghi rõ vai trò của mình và kể được phần việc cụ thể. Người tuyển biết phần lớn thiết kế trong doanh nghiệp là làm nhóm. Điều họ cần là thấy bạn trung thực về ranh giới giữa phần mình và phần người khác.

Mới ra trường chỉ có bài tập ở trường thì trình bày thế nào?

Chọn bài tập có đề bài gần thực tế nhất và kể như một dự án: đề bài, ràng buộc, ý đồ, phần bạn làm. Thêm một hai dự án tự đặt đề cho đúng loại việc nơi bạn ứng tuyển. Nói rõ đây là bài ở trường, không cần ngại.

Bị hỏi "mẫu nào em không hài lòng nhất" thì trả lời sao?

Chọn một mẫu và nói cụ thể chỗ chưa ổn cùng cách bạn sẽ sửa, ví dụ khoảng cách chữ hay độ tương phản. Tránh nói chung chung là "cái nào em cũng thấy chưa đẹp", vì câu đó giống tự hạ hơn là tự đánh giá.

Có nên nói phần mềm thiết kế mình dùng thạo không?

Nói ngắn khi được hỏi hoặc khi tin tuyển dụng yêu cầu. Phần lớn thời gian nên dành cho ý đồ và quá trình. Người tuyển thiết kế quan tâm bạn nghĩ gì trước khi mở phần mềm hơn là bạn biết bao nhiêu phím tắt.

Thiết kế của em bị khách sửa nhiều so với bản đầu thì có nên trưng bản cuối không?

Có thể trưng cả hai: bản đề xuất đầu tiên và bản cuối, kèm lý do thay đổi. Cách trình bày đó cho thấy bạn làm việc được với khách hàng. Đừng chê bản cuối là do khách ép; hãy nói đó là quyết định của khách và bạn đã giúp họ đi đến đó ra sao.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138