KhiemTon.comKhiêm Tốn
Văn phòng, hành chính, nhân sự

Phỏng vấn nhân viên mua hàng: thương lượng với nhà cung cấp và chuyện quà biếu

Câu trả lời mẫu khi phỏng vấn nhân viên mua hàng: kể một lần thương lượng không khoe ép giá, trả lời câu hỏi quà biếu và hoa hồng, xử lý hàng về trễ hay sai quy cách.

A Vietnamese purchasing officer inspects a sample carton of goods with a supplier at a warehouse loading bay, both seen from behind, cardboard boxes stacked, daylight

Phỏng vấn nhân viên mua hàng thường dò ba điều: bạn thương lượng có nguyên tắc hay chỉ biết ép giá, bạn xử lý thế nào khi nhà cung cấp tặng quà hay gợi ý hoa hồng, và bạn giữ được tiến độ khi hàng về trễ hoặc sai quy cách không. Câu trả lời thuyết phục kể một lần thương lượng cụ thể, nói rõ cái được và cái phải nhường, và nói thẳng nguyên tắc của mình về quà biếu: minh bạch, báo công ty, theo quy định nội bộ.

Bài dành cho nhân viên mua hàng, nhân viên cung ứng ở doanh nghiệp sản xuất, thương mại và văn phòng. Câu mẫu xưng em, có chỗ để điền việc thật. Không có con số giá thật nào, ví dụ đều là giả định để bạn thay bằng chuyện của mình.

Vị trí mua hàng bị dò điều gì

Người làm mua hàng cầm tiền của công ty đi chi. Mỗi quyết định chọn nhà cung cấp là một quyết định có người được, người mất, và luôn có người muốn ảnh hưởng tới quyết định ấy. Vì vậy, buổi phỏng vấn vị trí mua hàng thường nghiêng về tính chính trực nhiều hơn các vị trí văn phòng khác. Người hỏi muốn biết bạn có đứng vững được giữa lời mời ăn uống, quà Tết, những gợi ý khéo léo về “chút cảm ơn”.

Điều thứ hai họ dò là kiểu thương lượng. Nhiều ứng viên tưởng kể chuyện ép được nhà cung cấp giảm thật sâu là ghi điểm. Người tuyển có kinh nghiệm lại lo: ép quá thì nhà cung cấp bớt chất lượng, giao chậm, hoặc bỏ đi đúng lúc công ty cần họ. Một người mua hàng tốt giữ được quan hệ lâu dài, biết đổi điều kiện thanh toán, thời gian giao, số lượng đặt để cả hai bên cùng có lợi.

Điều thứ ba là tính kỷ luật với giấy tờ và tiến độ: so sánh báo giá đủ số lượng theo quy định, lưu vết lý do chọn, theo dõi đơn hàng tới khi nhập kho. Khiêm tốn ở vị trí này nghĩa là nói rõ các quyết định của bạn được duyệt bởi ai, bạn đề xuất tới đâu, chứ không nhận hết mọi thương vụ là của riêng mình.

Câu mẫu giới thiệu bản thân cho nhân viên mua hàng

Mẫu cho người đã làm: “Em là [tên], làm mua hàng [số năm] năm ở một công ty [lĩnh vực], phụ trách nhóm hàng [nhóm hàng]. Việc của em gồm tìm và đánh giá nhà cung cấp, lấy báo giá so sánh, đàm phán điều kiện, đặt hàng và theo dõi tới khi hàng nhập kho. Việc em thấy mình làm được nhiều nhất là bộ hồ sơ đánh giá nhà cung cấp: em cùng phòng chất lượng lập tiêu chí chấm định kỳ, nhờ vậy khi có hàng lỗi thì đã có căn cứ để trao đổi. Em ứng tuyển vì vị trí này quản lý nhóm hàng rộng hơn, em muốn học thêm phần mua hàng có hợp đồng dài hạn.”

Mẫu cho người mới hoặc chuyển từ bán hàng sang: “Em làm bán hàng ở một nhà phân phối [thời gian], nên em quen ngồi phía bên kia bàn đàm phán. Em hiểu nhà cung cấp cần gì để giữ được mối, và em nghĩ điều đó giúp em thương lượng hợp lý mà vẫn giữ quan hệ. Phần em còn phải học là quy trình duyệt mua và quản lý ngân sách nội bộ.”

Để ý chữ “cùng phòng chất lượng”: mua hàng là công việc liên phòng ban, nhắc tên phòng đã phối hợp vừa đúng sự thật vừa cho thấy bạn không tự đặt mình ở trung tâm.

Kể một lần thương lượng mà không khoe chuyện ép giá

Câu hỏi thường gặp: “Kể một lần em thương lượng được điều kiện tốt cho công ty.” Khung trả lời: bối cảnh, mục tiêu của hai bên, điều bạn đề xuất, điều bạn nhường, kết quả cho cả hai phía.

Câu mẫu: “Có lần nhà cung cấp bao bì báo tăng giá vì nguyên liệu lên. Em xin họ bảng chi phí để hiểu phần tăng nằm ở đâu. Thay vì đòi giữ nguyên giá, em đề xuất công ty đặt theo quý thay vì theo tháng để họ chủ động sản xuất, đổi lại mức tăng nhẹ hơn và họ cam kết giao đúng hạn. Em trình hai phương án cho trưởng phòng, anh duyệt phương án đặt theo quý. Kết quả là tổng chi cả năm tăng ít hơn dự tính, mà bên kia vẫn vui vẻ làm tiếp.”

Câu này có ba điểm đáng giá. Một, bạn hỏi để hiểu, không phản đối ngay. Hai, bạn nhường một thứ để đổi lấy một thứ khác. Ba, quyết định cuối thuộc trưởng phòng, bạn nói rõ điều đó. Không có câu nào là “em ép họ phải giảm”, nhưng người nghe vẫn thấy bạn đã mang lại lợi ích thật cho công ty. Nếu được hỏi con số cụ thể, nói tỉ lệ hoặc nói ước chừng, đừng nêu giá thật của nhà cung cấp cũ, vì đó là thông tin kinh doanh của nơi cũ.

Câu hỏi về quà biếu, hoa hồng: trả lời thẳng, không vòng vo

Gần như buổi phỏng vấn mua hàng nào cũng có câu này, hỏi thẳng hoặc hỏi tình huống: “Một nhà cung cấp gửi quà Tết về nhà em, kèm phong bì, đúng lúc sắp chọn nhà cung cấp năm mới. Em làm gì?” Đây không phải lúc khéo léo hay đùa cho nhẹ.

Câu mẫu: “Em sẽ trả lại phong bì ngay, nói lịch sự với họ là em không nhận được và mong họ hiểu. Quà xã giao nhỏ nếu không trả lại được thì em báo với trưởng phòng và làm theo quy định của công ty về quà tặng. Em cũng ghi lại sự việc để nếu nhà cung cấp đó được chọn thì không ai nghi ngờ quy trình. Ở chỗ cũ có quy định nộp quà về phòng hành chính để chia chung, em thấy cách đó minh bạch.”

Nếu được hỏi “công ty cũ có ai nhận hoa hồng không”, đừng kể chuyện của người khác. Câu đáp gọn: “Em chỉ nói được về cách làm của em. Em luôn nghĩ người mua hàng mà nhận gì từ nhà cung cấp thì từ đó không còn đứng về phía công ty được nữa.” Câu này vừa trả lời đúng ý người hỏi, vừa giữ bạn khỏi chuyện nói xấu nơi cũ. Lưu ý rằng nhận tiền hay lợi ích để làm lợi cho bên khác có thể vi phạm pháp luật chứ không chỉ quy định nội bộ; ở mức phỏng vấn, chỉ cần cho thấy bạn hiểu ranh giới đó.

Hàng về trễ, hàng sai quy cách: câu trả lời mẫu

Tình huống: “Hàng nguyên liệu về trễ ba ngày, xưởng sắp phải dừng chuyền. Em làm gì?” Người hỏi muốn thấy bạn vừa xử lý gấp vừa không làm hỏng quan hệ.

Câu mẫu: “Em gọi ngay cho nhà cung cấp để biết lý do và ngày giao chắc chắn, hỏi có giao trước một phần được không. Song song em báo cho bộ phận kế hoạch sản xuất để họ cân nhắc đổi thứ tự đơn hàng. Nếu cần, em liên hệ nhà cung cấp dự phòng đã có trong danh sách để lấy một lượng nhỏ cầm cự, xin duyệt khoản chênh nếu có. Xong việc gấp, em ghi lại vào hồ sơ đánh giá nhà cung cấp và trao đổi với họ cách tránh lần sau.”

Với hàng sai quy cách, nhấn vào chuyện căn cứ: biên bản kiểm hàng, mẫu đối chiếu, điều khoản trong đơn đặt hàng. “Em không cãi qua điện thoại, em gửi biên bản và hình chụp, đề nghị đổi hoặc trừ theo điều khoản. Nếu lỗi một phần do bên mình mô tả quy cách chưa rõ, em nhận phần đó và sửa mẫu đặt hàng.” Câu cuối là chỗ khiêm tốn đáng giá: người mua hàng dám nhận khi lỗi nằm ở bên mình.

Điểm mạnh, điểm yếu và những câu nên tránh của người mua hàng

Bảng dưới gợi ý cách nói điểm mạnh kèm bằng chứng, điểm yếu thật có cách sửa, và câu dễ làm người hỏi lo.

LoạiNên nói theo hướngNên tránh
Điểm mạnh“Em giữ hồ sơ so sánh báo giá đầy đủ, ai xem lại cũng thấy vì sao chọn bên đó.”“Em ép giá rất giỏi.”
Điểm mạnh“Em giữ được mối nhà cung cấp lâu năm, lúc gấp họ ưu tiên giao trước.”“Nhà cung cấp nào cũng nể em.”
Điểm yếu“Em hay ngại đổi nhà cung cấp quen dù họ bắt đầu chậm, giờ em chấm điểm định kỳ để quyết theo số liệu.”“Em quá tin người.” (không kèm cách sửa)
Điểm yếu“Em chưa quen hợp đồng mua hàng nhập khẩu, em đang học các điều kiện giao hàng quốc tế cơ bản.”“Em mua được mọi loại hàng.”
Quan hệ“Em đi ăn với nhà cung cấp khi có việc và báo trưởng phòng.”“Em thân với mấy nhà cung cấp lắm, hay đi nhậu.”

Câu “quá tin người” không sai, nhưng ở vị trí mua hàng nó chạm đúng nỗi lo của người hỏi. Nếu đó là điểm yếu thật của bạn, kể kèm cơ chế bạn tự đặt ra để không quyết theo cảm tình, như bảng chấm điểm hay việc luôn lấy đủ báo giá so sánh.

Hỏi lại gì ở cuối buổi phỏng vấn mua hàng

Câu hỏi bạn đặt ra cuối buổi cho người tuyển thấy bạn đã hình dung công việc tới đâu. Với mua hàng, nên hỏi về cách công ty ra quyết định và kiểm soát, đừng chỉ hỏi về chế độ:

  • Quy trình duyệt mua hiện nay thế nào, mức nào thì nhân viên tự quyết, mức nào cần trưởng phòng hay giám đốc duyệt?
  • Công ty đang có bao nhiêu nhà cung cấp chính cho nhóm hàng em sẽ phụ trách, có nhóm nào đang cần tìm thêm nguồn không?
  • Phòng mua hàng phối hợp với kho và phòng chất lượng theo cách nào khi có hàng lỗi?
  • Công ty có quy định bằng văn bản về quà tặng từ đối tác không, để em nắm ngay từ đầu?
  • Trong ba tháng đầu, anh chị mong người ở vị trí này làm được việc gì rõ nhất?

Câu hỏi về quy định quà tặng nghe có vẻ lạ, nhưng người tuyển mua hàng thường rất quý nó: nó cho thấy bạn chủ động muốn đi đúng đường thay vì chờ tới lúc gặp chuyện mới hỏi. Chỉ chọn hai ba câu hợp với buổi gặp, đừng hỏi dồn cả danh sách như đang kiểm tra công ty.

Câu hỏi thường gặp

Phỏng vấn mua hàng có hỏi thẳng chuyện nhận hoa hồng không?

Rất thường gặp, có khi hỏi thẳng, có khi qua tình huống quà Tết hay lời mời ăn uống. Hãy trả lời thẳng nguyên tắc của bạn: không nhận tiền, báo công ty với quà xã giao, làm theo quy định nội bộ. Đây không phải câu để đùa hay trả lời nước đôi.

Có nên kể chuyện ép được nhà cung cấp giảm giá sâu không?

Nên kể thương lượng theo hướng hai bên cùng có lợi: bạn hỏi để hiểu chi phí của họ, đổi điều kiện đặt hàng hay thanh toán lấy mức giá hợp lý. Kể chuyện ép giá quá sâu dễ khiến người hỏi lo về chất lượng hàng và quan hệ lâu dài.

Người làm bán hàng chuyển sang mua hàng nên nói gì?

Nói rằng bạn hiểu góc nhìn của nhà cung cấp vì từng ngồi phía bên kia bàn, điều đó giúp thương lượng hợp lý và giữ mối. Đồng thời nói rõ phần cần học như quy trình duyệt mua, quản lý ngân sách và đánh giá nhà cung cấp.

Bị hỏi giá mua ở công ty cũ thì có nên nói không?

Không nên nêu giá cụ thể của nhà cung cấp cũ vì đó là thông tin kinh doanh của nơi bạn từng làm. Nên nêu tỉ lệ thay đổi hoặc mô tả cách bạn so sánh báo giá, người hỏi sẽ đánh giá cao việc bạn giữ thông tin.

Điểm yếu nào hợp để nói khi phỏng vấn mua hàng?

Chọn điểm yếu thật không chạm vào tính chính trực, như ngại đổi nhà cung cấp quen, chưa thạo mua hàng nhập khẩu, chưa quen phân tích chi phí theo năm. Kèm cách bạn đang sửa, ví dụ chấm điểm nhà cung cấp định kỳ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138