KhiemTon.comKhiêm Tốn
Kinh doanh, bán hàng, chăm sóc khách hàng

Giới thiệu bản thân khi phỏng vấn nhân viên kinh doanh: kể kết quả không thổi phồng

Khung giới thiệu bốn nhịp cho vị trí nhân viên kinh doanh, câu mẫu cho người mới và người đã bán vài năm, cách kể con số thật mà không phóng đại hay tự hạ.

A young Vietnamese salesperson in a pressed shirt sits across a round wooden table from two interviewers, hands open mid-gesture, bright meeting room, viewed from behind the shoulder

Phần giới thiệu bản thân khi phỏng vấn nhân viên kinh doanh nên gói trong khoảng một phút với bốn nhịp: bạn là ai, bạn đã bán gì cho ai, kết quả đo bằng thước nào, và vì sao bạn muốn bán sản phẩm của công ty này. Con số nên là con số bạn giải thích được nguồn gốc, nói bằng tỉ lệ hoặc so với chính mình, không nói tròn cho kêu.

Người tuyển sales nghe rất nhiều lời giới thiệu bắt đầu bằng “em là người năng động, hoạt ngôn, thích giao tiếp”. Những tính từ ấy không sai nhưng không ai kiểm được. Thứ khiến họ nhớ là một việc cụ thể, kể ngắn, có số và có giới hạn rõ ràng. Bài này đưa khung, câu mẫu cho hai nhóm ứng viên, bảng nói thế này đừng nói thế kia và cách luyện để phần mở đầu nghe như bạn đang nói chuyện chứ không đọc bài.

Người phỏng vấn kinh doanh thật sự muốn nghe gì ở phút đầu

Bạn có hiểu nghề bán hàng là gì không. Họ muốn biết bạn coi bán hàng là nói cho hay hay là tìm đúng người có nhu cầu rồi giúp họ quyết. Một câu như “em thích phần tìm hiểu khách đang vướng ở đâu” nói nhiều hơn mười tính từ về sự năng động.

Bạn đo việc của mình bằng gì. Nhân viên kinh doanh sống bằng chỉ tiêu. Người hỏi để ý xem bạn có quen nghĩ theo số không: số khách liên hệ, số cuộc hẹn, tỉ lệ chuyển thành đơn, số khách quay lại. Người chưa đi làm cũng có số, chỉ là số nhỏ hơn và ở việc khác.

Con số của bạn có đáng tin không. Một con số tròn, to và không có bối cảnh thường bị hỏi vặn ngay. Con số kèm “trong bao lâu, so với ai, nhờ đâu” thì được ghi nhận. Người phỏng vấn lâu năm nghe là biết số nào đã được tô thêm.

Bạn có tự biết giới hạn của mình không. Khiêm tốn ở đây không phải tự chê mà là nói đúng phần mình làm. Ai biết nói “phần này nhờ sản phẩm đang được ưa chuộng, phần này nhờ em gọi lại khách cũ đều” sẽ được tin hơn người nhận hết công về mình.

Bạn có lý do để ở lại không. Nghề kinh doanh nghỉ việc nhiều. Nhịp cuối của phần giới thiệu, vì sao chọn sản phẩm này, giúp người hỏi bớt lo bạn sẽ đi sau ba tháng đầu.

Khung giới thiệu bốn nhịp trong khoảng một phút

Bốn nhịp dưới đây giữ cho phần giới thiệu không lan man. Mỗi nhịp hai đến ba câu, tổng cộng chừng một trăm năm mươi đến hai trăm chữ khi nói ra. Bạn viết nháp theo khung rồi gạch bớt cho tới khi đọc to không quá một phút.

  1. Bạn là ai trong nghề: tên, số năm làm hoặc đang học gì, mảng hàng đã bán hay muốn bán. Không kể quê quán, sở thích ở nhịp này trừ khi nó liên quan trực tiếp tới khách hàng của vị trí.
  2. Bạn đã bán gì cho ai: loại sản phẩm, loại khách (cá nhân hay doanh nghiệp, mua lần đầu hay mua lại), kênh (gặp trực tiếp, điện thoại, nhắn tin). Một câu đủ cho người hỏi hình dung ngày làm việc của bạn.
  3. Kết quả đo bằng thước nào: một hoặc hai con số kèm bối cảnh. Ví dụ giả định: tỉ lệ cuộc hẹn thành đơn tăng từ khoảng một phần năm lên một phần tư sau sáu tháng, nhờ đổi cách hỏi nhu cầu ở cuộc gọi đầu.
  4. Vì sao vị trí này: điều bạn đã tìm hiểu về sản phẩm hay khách hàng của công ty, và điều bạn muốn học thêm. Câu này cho thấy bạn đến vì việc, không chỉ vì đang cần việc.

Sau nhịp thứ tư thì dừng, nhìn người phỏng vấn và chờ câu hỏi. Nhiều người bán hàng quen nói tiếp để lấp khoảng lặng, nhưng trong phỏng vấn, biết dừng đúng lúc cũng là một kỹ năng bán hàng mà người hỏi đang quan sát.

Câu mẫu cho người mới vào nghề kinh doanh

Người mới thường lo không có gì để kể. Thực ra bạn chỉ cần một việc có khách, có thuyết phục, có kết quả đếm được. Mẫu dưới đây dành cho sinh viên vừa tốt nghiệp từng làm thêm ở quầy bán hàng; các chỗ trong ngoặc vuông là phần bạn thay bằng việc thật của mình, đừng học thuộc nguyên văn.

“Em là [tên], vừa tốt nghiệp ngành [ngành]. Trong hai năm học em làm thêm ở [loại cửa hàng], ca tối và cuối tuần. Việc chính là tư vấn cho khách vào xem hàng. Lúc đầu em hay giới thiệu hết các mẫu, khách nghe xong lại đi. Sau em đổi sang hỏi khách mua cho ai, dùng vào dịp gì, rồi chỉ đưa hai ba mẫu hợp. Theo sổ ghi của cửa hàng, số khách mua trong các ca của em tăng dần, đến cuối năm thứ hai em thường đứng trong nhóm ba người bán được nhiều nhất ca tối. Em biết bán hàng cho doanh nghiệp như ở đây khác nhiều, chu kỳ dài hơn, nhưng phần em thích nhất là hỏi cho ra khách cần gì, và em muốn học cách làm việc đó với khách doanh nghiệp.”

Để ý mấy chỗ: con số không tuyệt đối mà là thứ hạng trong một ca, có nguồn là sổ của cửa hàng; câu “em biết bán hàng cho doanh nghiệp khác nhiều” là khiêm tốn đúng mức, nói rõ khoảng cách mà không xin lỗi; câu cuối nối điều bạn giỏi với điều công ty cần. Không có chữ nào như “em chưa có kinh nghiệm gì” hay “em chỉ là sinh viên”.

Câu mẫu cho người đã bán hàng hai đến năm năm

Người có kinh nghiệm thì ngược lại: nhiều chuyện để kể nên dễ dài, dễ kể hết thành tích. Bạn chọn một con số chính và một chuyện ngắn đứng sau con số đó. Mẫu giả định cho người bán thiết bị cho cửa hàng nhỏ:

“Em là [tên], ba năm làm kinh doanh thiết bị cho [loại khách], phụ trách khu vực [tỉnh, thành]. Khách của em phần lớn là chủ cửa hàng nhỏ, mua lần đầu và rất ngại rủi ro. Năm vừa rồi em đạt khoảng [phần trăm] chỉ tiêu cả năm; có hai quý em hụt vì một dòng sản phẩm bị chậm hàng. Điều em làm được tốt nhất là giữ khách cũ: khoảng [tỉ lệ] khách của em mua lại trong năm, phần lớn nhờ em gọi hỏi thăm sau khi giao hàng một tháng chứ không đợi họ cần. Em ứng tuyển vị trí này vì sản phẩm bên mình bán cho đúng nhóm khách em đã quen, nhưng là loại có hợp đồng dài hơn, em muốn học cách bán theo hợp đồng.”

Câu nói về hai quý hụt là chi tiết đáng giá nhất. Nó không làm bạn yếu đi, mà cho thấy con số kia là thật vì bạn không giấu phần chưa đẹp. Người phỏng vấn gần như sẽ hỏi tiếp về hai quý đó; bạn đã mở cửa sẵn cho một câu chuyện bạn chuẩn bị được.

Kể con số mà không thổi phồng: nói thế này, đừng nói thế kia

Bảng dưới gom những câu hay nghe trong phỏng vấn sales và cách nói lại cho kiểm được. Các con số chỉ là ví dụ giả định để minh hoạ cách nói.

Đừng nóiVì sao nghe không ổnNói thế này
Em luôn vượt chỉ tiêu.Chữ “luôn” gần như không ai tin; người hỏi sẽ dò tìm tháng hụt.Mười tháng trong năm em đạt hoặc vượt chỉ tiêu; hai tháng còn lại em hụt, em có thể kể vì sao.
Doanh số của em gấp đôi mọi người.So với người khác dễ bị coi là chê đồng nghiệp, và khó kiểm.Doanh số của em năm sau tăng chừng gấp rưỡi so với năm đầu của chính em.
Em mang về rất nhiều khách lớn.“Rất nhiều” và “lớn” không đo được.Em mở được [số] khách doanh nghiệp mới trong năm, trong đó [số] khách đặt hàng đều mỗi quý.
Nhờ em mà cửa hàng tăng doanh thu.Nhận cả phần của người khác và của sản phẩm.Trong ca của em, số đơn tăng khi em đổi cách hỏi khách; cùng lúc cửa hàng cũng chạy chương trình mới nên em không tách được hết phần của mình.
Em không giỏi lắm, chỉ may mắn thôi.Tự hạ, làm người hỏi nghi cả con số bạn vừa nói.Có phần may vì sản phẩm đang được ưa chuộng, còn phần em làm được là gọi lại khách đều và ghi chép kỹ.

Nguyên tắc chung: con số nào cũng nên đi kèm khung thời gian, đối tượng so sánh và một câu về nguyên nhân. Không có số thì kể việc: số cuộc gọi mỗi ngày, số khách gặp mỗi tuần. Đừng bịa số khi bạn không nhớ; nói “khoảng” và giải thích cách bạn ước lượng vẫn tốt hơn một con số chính xác mà bạn không bảo vệ được khi bị hỏi tiếp.

Câu tự hạ và câu tự đề cao quá mức nên bỏ khỏi phần giới thiệu

Khiêm tốn mà không tự hạ là đứng giữa hai vực. Dưới đây là những câu kéo bạn rơi về một phía, kèm lý do nên bỏ:

  • “Em biết mình chưa giỏi nhưng em sẽ cố gắng” — mở đầu bằng lời xin lỗi làm người hỏi chú ý vào chỗ yếu trước cả chỗ mạnh. Nói thẳng điều bạn đã làm được, phần chưa biết để dành cho câu hỏi điểm yếu.
  • “Em là người bán hàng bẩm sinh” — không ai kiểm được, lại nghe như tự phong. Thay bằng một việc cho thấy bạn quen nói chuyện với người lạ.
  • “Khách nào em cũng chốt được” — đáng ngại vì nghe như ép khách. Người tuyển kinh doanh tử tế sợ nhất nhân viên bán bằng mọi giá rồi để lại khiếu nại.
  • “Ở chỗ cũ không ai làm được như em” — chê đồng đội cũ, người hỏi sẽ tự hỏi bạn sẽ nói gì về nhóm mới.
  • “Em chỉ làm theo sếp giao thôi” — xoá luôn phần đóng góp của bạn. Nói rõ phần bạn tự đề xuất, dù nhỏ.
  • “Em nghỉ vì chỗ cũ chỉ tiêu vô lý” — có thể đúng, nhưng chưa ai hỏi thì đừng tự nói; khi được hỏi thì kể bằng sự việc, không bằng cảm xúc.

Mỗi câu trên đều có bản thay thế bằng việc cụ thể. Quy tắc dễ nhớ: thay tính từ bằng hành động, thay “luôn”, “mọi”, “không ai” bằng con số có giới hạn.

Luyện phần giới thiệu trước buổi phỏng vấn

Phần giới thiệu là phần duy nhất bạn biết chắc sẽ được hỏi, nên luyện kỹ đáng công. Cách luyện gọn trong ba bốn buổi tối:

  1. Viết nháp theo bốn nhịp, không giới hạn độ dài, rồi gạch dần cho tới khi còn chừng hai trăm chữ.
  2. Đọc to và bấm giờ; quá một phút thì bỏ bớt chi tiết ở nhịp hai, không bỏ con số ở nhịp ba.
  3. Ghi âm lại, nghe xem có chỗ nào giọng như đọc thuộc. Chỗ đó đổi sang lời bạn hay nói hằng ngày.
  4. Nhờ một người quen hỏi vặn: “Con số đó lấy ở đâu?”, “Hai quý hụt là vì sao?”. Chuẩn bị câu trả lời ngắn cho mỗi lần bị hỏi tiếp.
  5. Luyện thêm bản ba mươi giây cho trường hợp người phỏng vấn nói “giới thiệu ngắn thôi”, và bản hai phút nếu họ bảo “cứ kể thoải mái”.
  6. Hôm phỏng vấn, đừng cố nói đúng từng chữ đã viết. Nhớ bốn nhịp và một con số chính là đủ.

Một phần giới thiệu tốt không làm bạn được nhận ngay, nhưng nó đặt hướng cho cả buổi: những câu hỏi sau thường đi theo chính chuyện bạn đã mở ra. Chọn mở ra câu chuyện bạn tự tin kể tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Giới thiệu bản thân khi phỏng vấn kinh doanh nên dài bao lâu?

Khoảng một phút là vừa, tương đương chừng hai trăm chữ khi nói. Nên chuẩn bị thêm bản ba mươi giây và bản hai phút, vì có người phỏng vấn muốn nghe ngắn để vào thẳng câu hỏi, có người muốn bạn kể dài hơn.

Chưa có con số doanh số thì kể gì?

Kể con số của việc khác có khách và có thuyết phục: số khách bạn tư vấn mỗi ca làm thêm, số thành viên bạn kéo về câu lạc bộ, số người đăng ký sự kiện bạn phụ trách. Quan trọng là cho thấy bạn quen đếm kết quả việc mình làm.

Có nên nói tỉ lệ đạt chỉ tiêu khi chưa bị hỏi không?

Nên nói nếu con số đó tốt và bạn giải thích được. Nếu có quý hụt, nhắc một câu ngắn ngay trong phần giới thiệu thường tốt hơn để người hỏi tự phát hiện, vì bạn chủ động và đã chuẩn bị lời giải thích.

Kể con số doanh thu cụ thể của công ty cũ có ổn không?

Không nên. Doanh thu, giá bán, tên khách của chỗ cũ có thể là thông tin nội bộ. Dùng tỉ lệ, phần trăm chỉ tiêu, số khách hoặc so với chính mình năm trước. Người phỏng vấn đánh giá cao ứng viên biết giữ thông tin của chỗ cũ.

Có nên nói mình hướng nội khi ứng tuyển kinh doanh?

Nói được, miễn là đi kèm cách bạn làm việc với khách: hướng nội thường nghe kỹ, chuẩn bị kỹ trước cuộc gặp, ghi chép đều. Đừng nói như một lời xin lỗi; nói như một đặc điểm cùng ví dụ nó giúp bạn bán hàng ra sao.

Nếu bị ngắt lời giữa phần giới thiệu thì làm sao?

Dừng lại, trả lời câu được hỏi, không cố quay về đọc tiếp phần còn lại. Nếu còn ý quan trọng chưa nói, như lý do ứng tuyển, bạn lồng vào câu trả lời sau hoặc nói ở phần cuối khi được hỏi có muốn bổ sung gì không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138