Khi bị hỏi “bạn chịu được lời từ chối không”, đừng chỉ đáp “em chịu được”. Hãy kể cách bạn chịu: bạn hiểu lời từ chối nói về nhu cầu của khách chứ không về con người mình, bạn có thói quen gì sau một cuộc gọi khó, và bạn dựa vào con số nào để biết mình vẫn đang đi đúng hướng. Người tuyển telesale cần một cơ chế, không cần một lời hứa.
Telesale là nghề nghe chữ “không” nhiều hơn bất kỳ nghề bán hàng nào. Trong vài chục cuộc gọi một ngày, phần lớn sẽ là máy bận, khách cúp ngang, khách bảo đang bận, khách bảo đừng gọi nữa. Người phỏng vấn biết rõ điều đó nên câu hỏi về lời từ chối gần như luôn có mặt. Bài này đưa cách trả lời dựa vào cơ chế, câu mẫu cho hai nhóm ứng viên, bảng các câu hỏi đi kèm, phần ranh giới tôn trọng khách mà ứng viên tử tế nên chủ động nói, và vài câu nên hỏi lại người tuyển.
Vì sao câu hỏi về lời từ chối gần như luôn xuất hiện
Lý do lớn nhất là tỉ lệ nghỉ việc. Ở nhiều nơi, người mới làm telesale nghỉ trong những tuần đầu vì không chịu được nhịp bị từ chối liên tục. Mỗi người nghỉ sớm là một khoản đào tạo mất trắng và một chỗ trống trong nhóm. Câu hỏi này giúp người tuyển đoán xem bạn có trụ được qua giai đoạn khó nhất không.
Lý do thứ hai là chất lượng cuộc gọi. Người chịu kém lời từ chối thường phản ứng theo một trong hai cách: gọi rụt rè, nói nhỏ, nhanh chóng xin lỗi rồi cúp; hoặc gọi gắt, cố níu khách bằng mọi lời. Cả hai đều làm hỏng trải nghiệm của người nghe máy, và cách thứ hai còn gây khiếu nại cho công ty.
Lý do thứ ba ít ai nói ra: người phỏng vấn muốn biết bạn hiểu nghề tới đâu. Ai đã từng gọi sẽ trả lời bằng chi tiết, như cuộc gọi lúc mấy giờ dễ bị từ chối, câu mở đầu nào khiến khách cúp nhanh. Ai chưa từng gọi sẽ trả lời bằng tinh thần. Cả hai đều có cách trả lời tốt, nhưng phải khác nhau, và không nên giả vờ là nhóm còn lại.
Trả lời “em chịu được” là chưa đủ: bốn phần của một cơ chế
Cách hiểu lời từ chối. Nói ra bạn hiểu rằng phần lớn khách từ chối vì lúc đó họ không có nhu cầu, không có thời gian, hoặc đơn giản là không quen nghe máy lạ. Lời từ chối là thông tin về hoàn cảnh của khách, không phải lời chấm điểm bạn.
Thói quen sau cuộc gọi khó. Một việc nhỏ lặp lại: ghi một dòng lý do từ chối, uống ngụm nước, đứng dậy vài giây. Người hỏi muốn thấy bạn có cách tự đưa mình về trạng thái bình thường trước cuộc tiếp theo.
Con số để bám. Người làm telesale lâu năm không nhìn vào từng cuộc mà nhìn vào tỉ lệ cả ngày, cả tuần. Ví dụ giả định: cứ khoảng hai mươi cuộc thì có một cuộc khách đồng ý nghe tư vấn kỹ hơn. Khi biết tỉ lệ ấy, mười chín lần “không” trở thành một phần bình thường của công việc.
Người để hỏi. Nói bạn sẵn sàng nghe góp ý từ trưởng nhóm, nghe lại cuộc gọi của mình nếu công ty có ghi âm. Chịu được lời từ chối không có nghĩa là chịu một mình.
Câu mẫu cho người chưa từng làm telesale
Người chưa làm nên nói thật là chưa làm, rồi đưa ra một việc gần nhất cho thấy bạn đã gặp lời từ chối và vẫn tiếp tục. Mẫu giả định cho sinh viên năm cuối:
“Em chưa làm telesale nên em không dám nói là em đã quen bị từ chối qua điện thoại. Việc gần nhất em làm là đi xin tài trợ cho sự kiện của câu lạc bộ. Em gửi lời mời và gọi cho khá nhiều cửa hàng quanh trường, phần lớn từ chối hoặc không trả lời. Mấy hôm đầu em khá nản. Sau đó em ghi lại từng nơi, ai từ chối vì lý do gì, và thấy nhiều nơi từ chối chỉ vì em gọi đúng giờ họ đông khách. Em đổi giờ gọi, sửa câu mở đầu cho ngắn hơn, cuối cùng có được vài nhà tài trợ. Em hiểu telesale nhịp nhanh hơn nhiều và lời từ chối có khi nặng hơn, nhưng em nghĩ cách ghi lại và chỉnh dần vẫn dùng được. Em mong được nghe trưởng nhóm góp ý từ những cuộc gọi đầu.”
Mẫu này có ba điểm đáng giữ: thừa nhận khoảng cách mà không xin lỗi, một con đường đi từ nản đến chỉnh cách làm, và một câu mời góp ý ở cuối. Người phỏng vấn đọc được rằng bạn học nhanh và không quá tự tin.
Câu mẫu cho người đã làm telesale
Người đã làm nên kể cơ chế của mình bằng chi tiết nghề, và nói rõ giai đoạn khó của chính bạn. Mẫu giả định cho người gọi tư vấn khoá học được một năm:
“Em làm telesale khoảng một năm, gọi cho người đã để lại thông tin quan tâm khoá học. Tháng đầu em mệt nhất, có hôm gần như cuộc nào cũng bị cắt ngang, em về nhà không muốn nói chuyện với ai. Trưởng nhóm cho em nghe lại vài cuộc gọi, em nhận ra mình mở đầu dài quá, khách chưa kịp biết mình là ai đã thấy bị làm phiền. Em rút câu mở đầu xuống còn hai câu và hỏi khách có tiện nói chuyện không ngay từ đầu. Tỉ lệ khách đồng ý nghe tiếp của em tăng lên khá rõ so với tháng đầu. Giờ bị từ chối em vẫn có lúc chùng xuống, nhưng em biết cuối ngày nhìn tỉ lệ chứ không nhìn từng cuộc, và em ghi lý do từ chối để tuần sau chỉnh tiếp.”
Không có con số doanh thu, không có tên công ty, không có câu “em là người gọi giỏi nhất nhóm”. Cái mạnh nằm ở việc bạn tự xem lại và sửa, điều mà mọi trưởng nhóm telesale muốn ở người mới về.
Các câu hỏi thường đi kèm và hướng trả lời
Câu hỏi về lời từ chối hiếm khi đứng một mình. Người phỏng vấn hay hỏi dồn thêm vài câu để thử độ thật.
| Câu hỏi đi kèm | Hướng trả lời | Điều nên tránh |
|---|---|---|
| Một ngày bạn gọi được bao nhiêu cuộc? | Nói con số thật nếu đã làm, kèm loại cuộc gọi; chưa làm thì hỏi lại mức kỳ vọng và nói bạn sẵn sàng tập lên dần. | Nói con số thật cao để gây ấn tượng rồi không giải thích được. |
| Khách chửi thì bạn làm gì? | Giữ giọng bình tĩnh, chào lịch sự và kết thúc cuộc gọi, ghi chú để không gọi lại khách đó. | Nói sẽ cãi lại cho khách hiểu, hoặc nói sẽ không bao giờ để tâm. |
| Khách bảo đừng gọi nữa thì sao? | Xin lỗi đã làm phiền, xác nhận sẽ không gọi lại, ghi vào hệ thống đúng quy định. | Nói sẽ đợi vài tuần rồi gọi lại bằng số khác. |
| Ba ngày liền không có đơn thì bạn làm gì? | Xem lại tỉ lệ từng bước, nhờ nghe lại cuộc gọi, thử đổi một chỗ mỗi lần. | Đổ cho danh sách khách xấu hay cho sản phẩm. |
| Vì sao bạn chọn telesale? | Lý do gắn với việc: thích nói chuyện ngắn và nhiều người, muốn rèn kỹ năng bán hàng từ gốc. | Chỉ nói vì không cần kinh nghiệm hay vì dễ xin. |
Câu “khách bảo đừng gọi nữa” là chỗ người tuyển tử tế đánh giá đạo đức nghề của bạn. Trả lời rõ ràng rằng bạn tôn trọng lựa chọn đó là một điểm cộng thật.
Chủ động nói về ranh giới: tôn trọng khách và thông tin cá nhân
Telesale có tiếng không tốt ở nhiều nơi vì những cuộc gọi dai dẳng, gọi giờ khuya, gọi cho người không hề để lại thông tin. Ứng viên tử tế nên chủ động cho người phỏng vấn biết bạn có ranh giới. Điều này không làm bạn kém đi trong mắt nơi tuyển nghiêm túc; nó làm họ yên tâm rằng bạn không gây rắc rối cho công ty.
Một câu ngắn là đủ: “Em chỉ gọi trong khung giờ công ty quy định, khách đã từ chối rõ thì em ghi lại và không gọi lại, và em không mang danh sách khách ra ngoài.” Câu ấy nói về ba thứ: giờ gọi, quyền nói không của khách, và thông tin cá nhân. Quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và về cuộc gọi quảng cáo có thay đổi theo thời gian, nên nếu được hỏi sâu, bạn nói mình sẽ làm theo quy định nội bộ và văn bản hiện hành, không cần trích điều khoản.
Nếu trong buổi phỏng vấn bạn được gợi ý cách làm đi ngược ranh giới ấy, chẳng hạn gọi cho danh sách mua ngoài không rõ nguồn hay nói sai sự thật về sản phẩm để giữ khách, đó là thông tin quan trọng cho chính bạn khi quyết định có nhận việc không. Nghề nào cũng cần thu nhập, nhưng việc làm sai luật hay lừa người nghe máy sẽ để lại hậu quả cho người trực tiếp gọi.
Nên hỏi lại người tuyển những gì
Cuối buổi phỏng vấn telesale, vài câu hỏi đúng giúp bạn hiểu việc và cũng cho người tuyển thấy bạn nghiêm túc:
- Danh sách khách lấy từ đâu: khách tự để lại thông tin, khách cũ, hay nguồn khác? Câu trả lời cho bạn biết tỉ lệ từ chối sẽ ở mức nào.
- Người mới được kèm trong bao lâu, có được nghe lại cuộc gọi mẫu và cuộc gọi của chính mình không?
- Chỉ tiêu tính theo số cuộc gọi, số cuộc hẹn hay số đơn, và người mới có thời gian làm quen trước khi tính chỉ tiêu đầy đủ không?
- Khi khách phàn nàn hoặc yêu cầu không gọi nữa, quy trình ghi nhận ra sao?
- Một ca làm việc có khoảng nghỉ giữa giờ thế nào?
Không nên hỏi dồn về thu nhập ở vòng đầu nếu người tuyển chưa nói tới; câu đó để dành cho lúc bàn đề nghị. Hỏi về cách làm trước cho thấy bạn quan tâm việc có làm được lâu không.
Câu hỏi thường gặp
Telesale có phải chịu áp lực bị từ chối nhiều hơn bán hàng trực tiếp không?
Thường là có, vì số cuộc gọi trong ngày lớn và người nghe máy chưa quen bạn. Bù lại, mỗi lời từ chối qua điện thoại ngắn và ít căng hơn gặp mặt. Hiểu đặc điểm này giúp bạn trả lời phỏng vấn bằng góc nhìn thực tế.
Chưa làm telesale có nên ứng tuyển không?
Nên, vì nhiều nơi tuyển người mới và đào tạo từ đầu. Khi phỏng vấn, nói thật là chưa làm, kể một lần bạn gặp nhiều lời từ chối ở việc khác và cách bạn chỉnh dần, rồi hỏi về thời gian kèm cặp cho người mới.
Có nên nói mình từng nghỉ telesale vì áp lực không?
Được, nếu bạn kể ngắn và nói rõ lần này khác ở đâu: bạn đã hiểu nghề hơn, đã có cách xử lý, hoặc vị trí mới có loại khách khác. Đừng kể như than phiền về nơi cũ, tập trung vào điều bạn đã rút ra.
Người hỏi bảo gọi thử ngay trong phỏng vấn thì làm sao?
Chuẩn bị một câu mở đầu hai câu: giới thiệu mình là ai, gọi vì việc gì, rồi hỏi khách có tiện nói chuyện không. Sau đó hỏi nhu cầu trước khi nói về sản phẩm. Bị từ chối thì lùi lịch sự, như với khách thật.
Có nên hứa đạt chỉ tiêu ngay tháng đầu không?
Không nên hứa con số khi chưa hiểu danh sách khách và sản phẩm. Nói bạn sẽ bám mức số cuộc gọi đề ra, xem lại cuộc gọi hằng tuần và mong được góp ý; lời cam kết về cách làm đáng tin hơn lời hứa về kết quả.
Làm sao biết công ty telesale làm ăn đàng hoàng khi đi phỏng vấn?
Hỏi nguồn danh sách khách, quy trình khi khách từ chối, cách tính chỉ tiêu cho người mới. Nơi làm ăn đàng hoàng trả lời rõ ràng. Nếu được bảo nói sai về sản phẩm hay gọi cho người không đồng ý nhận cuộc gọi, nên cân nhắc kỹ.