Khi được mời giới thiệu bản thân trong buổi phỏng vấn kế toán, bạn nên nói gọn trong khoảng một đến hai phút với bốn ý: mình đã làm mảng kế toán nào, ở doanh nghiệp quy mô ra sao, mình làm việc theo cách nào để số liệu đúng, và vì sao vị trí này hợp với mình. Người hỏi không cần nghe lại hồ sơ đọc to. Họ cần một bức tranh để biết nên hỏi sâu vào đâu.
Bài này đưa ra khung bốn ý ấy, hai bộ câu mẫu tách riêng cho người mới ra trường và người đã đi làm vài năm, những câu tự hạ mà người làm kế toán hay buột miệng cùng câu thay thế, và cách tự kiểm phần giới thiệu trước khi đi. Mọi câu mẫu đều có chỗ trong ngoặc vuông để bạn điền việc thật của mình; đừng học thuộc nguyên văn, người phỏng vấn nghe là biết.
Người phỏng vấn kế toán thật sự muốn nghe gì ở phần tự giới thiệu
Người ngồi đối diện bạn thường là kế toán trưởng, trưởng phòng tài chính hoặc chủ doanh nghiệp nhỏ tự tuyển. Dù là ai, trong đầu họ có cùng một câu hỏi: người này vào làm thì có làm sai số của mình không, và mình phải kèm bao lâu. Phần tự giới thiệu là lúc đầu tiên họ nghe bạn tự mô tả, nên họ nghe cả nội dung lẫn cách bạn sắp xếp ý. Một người kể lộn xộn, nhảy từ học vấn sang sở thích rồi quay lại công việc cũ, dễ để lại cảm giác sổ sách cũng sẽ lộn xộn như vậy.
Họ cũng nghe xem bạn có phân biệt được các mảng kế toán hay không. Câu "em làm kế toán được hai năm" gần như không nói gì, vì kế toán thanh toán, kế toán kho, kế toán thuế và kế toán tổng hợp là những việc rất khác nhau. Câu "em phụ trách công nợ phải thu và lập tờ khai thuế giá trị gia tăng hằng tháng cho một công ty thương mại khoảng ba mươi người" cho người hỏi biết ngay bạn đã đứng ở đâu trong bộ máy.
Điều thứ ba họ để ý là thái độ với sai sót. Nghề kế toán sống bằng sự chính xác, nên người tuyển ưa người nhắc đến việc đối chiếu, kiểm lại, ghi chép có hệ thống. Bạn không cần tự khen là "rất cẩn thận"; chỉ cần kể một thói quen làm việc cụ thể, người nghe tự rút ra kết luận. Khiêm tốn ở đây nghĩa là để việc làm nói thay tính từ, chứ không phải nói nhỏ đi điều mình đã làm.
Khung bốn ý cho phần giới thiệu dài một đến hai phút
Sắp theo thứ tự dưới đây, mỗi ý hai đến ba câu. Thứ tự này đi từ cái người hỏi cần biết nhất tới cái họ muốn nghe sau cùng.
- Mảng việc và quy mô. Bạn làm phần hành nào, ở loại hình doanh nghiệp nào (thương mại, sản xuất, dịch vụ), khoảng bao nhiêu nhân viên hoặc bao nhiêu chứng từ mỗi tháng. Người mới ra trường thay bằng chuyên ngành, đợt thực tập và phần việc được giao trong đợt đó.
- Một việc cụ thể đã làm tốt. Chọn một việc có kết quả kiểm được: rút ngắn thời gian khoá sổ, đối chiếu xong công nợ tồn đọng, phát hiện chứng từ trùng. Nói rõ phần của mình trong việc đó, không nhận cả phần của người khác.
- Cách làm việc. Một hai thói quen giúp số đúng: đối chiếu sổ phụ ngân hàng mỗi tuần, lập danh sách kiểm trước khi nộp tờ khai, lưu chứng từ theo thứ tự để tra lại nhanh.
- Lý do ứng tuyển. Nối điều bạn đã làm với điều vị trí này cần, và nói thật điều bạn muốn học thêm. Một câu về điều muốn học cho thấy bạn biết giới hạn của mình mà không tự hạ.
Nếu người hỏi chỉ cho ba mươi giây, giữ ý một và ý bốn, bỏ ý hai và ba để kể khi được hỏi tiếp. Nếu họ cho thoải mái, cũng đừng vượt quá hai phút; phần còn lại để dành cho câu hỏi đào sâu, nơi bạn thật sự ghi điểm.
Câu mẫu cho người mới ra trường hoặc mới đi thực tập
Người mới thường lo mình không có gì để kể, nên hoặc nói rất ngắn, hoặc kể dài về điểm số và hoạt động ở trường. Cả hai đều phí cơ hội. Thứ bạn có là kiến thức nền, đợt thực tập, đồ án, và có khi một việc làm thêm cần sự chính xác. Ghép chúng lại theo khung bốn ý là đủ.
Câu mẫu: "Em là [tên], tốt nghiệp chuyên ngành kế toán tại [trường] năm [năm]. Trong ba tháng thực tập tại một công ty [thương mại/dịch vụ], em được giao nhập hoá đơn đầu vào lên phần mềm và đối chiếu với bảng kê mỗi cuối tuần. Có một lần em phát hiện hai hoá đơn bị nhập trùng vì cùng số tiền, em báo chị hướng dẫn để kiểm lại trước khi lên tờ khai. Em quen làm theo danh sách kiểm và ghi lại chỗ mình hay sai. Em ứng tuyển vị trí này vì muốn làm sâu phần thuế và được học cách lập báo cáo cuối kỳ từ người có kinh nghiệm."
Điểm tốt của câu này là không có một tính từ tự khen nào, nhưng người nghe vẫn thấy được sự cẩn thận, biết báo cáo và biết mình muốn gì. Câu "muốn được học" đặt ở cuối và gắn với một mảng cụ thể, nên không thành lời xin xỏ. Nếu chưa từng thực tập, thay bằng đồ án mô phỏng sổ sách của một doanh nghiệp giả định, hoặc việc giữ sổ thu chi cho một câu lạc bộ, một quầy hàng của gia đình. Việc nhỏ nhưng có thật vẫn tốt hơn lời hứa chung chung.
Tránh mở đầu bằng "em chưa có kinh nghiệm gì nhiều". Người hỏi đã đọc hồ sơ và biết điều đó. Nói ra câu ấy ở giây đầu tiên chỉ khiến họ nghe phần còn lại qua lăng kính thiếu hụt.
Câu mẫu cho người đã đi làm từ hai năm trở lên
Người đã đi làm gặp vấn đề ngược lại: quá nhiều thứ để kể, nên dễ biến phần giới thiệu thành bản liệt kê công việc. Hãy chọn. Người hỏi chỉ nhớ được một việc nổi bật và một ấn tượng về cách bạn làm.
Câu mẫu: "Em là [tên], có [số] năm làm kế toán, hiện phụ trách kế toán thanh toán và công nợ tại một công ty [sản xuất] khoảng [số] nhân viên. Mỗi tháng em xử lý khoảng [số] chứng từ chi, đối chiếu công nợ với [số] nhà cung cấp. Việc em thấy mình làm được nhiều nhất là năm ngoái cùng chị kế toán trưởng rà lại công nợ phải trả tồn từ trước, đối chiếu xong với từng nhà cung cấp trong khoảng hai tháng. Phần em làm là lập bảng đối chiếu và gửi xác nhận, chị phụ trách quyết định cách xử lý chênh lệch. Em muốn chuyển sang vị trí kế toán tổng hợp để nhìn được bức tranh cả bộ sổ, và em biết mình còn phải học thêm phần lập báo cáo tài chính cuối năm."
Chú ý cách tách phần của mình và phần của cấp trên: "phần em làm là… chị phụ trách quyết định…". Câu này vừa trung thực, vừa cho thấy bạn hiểu ai chịu trách nhiệm gì, một điều người tuyển kế toán rất quý. Câu cuối nói thẳng điều còn thiếu, nhưng đặt sau một thành tích có thật, nên nghe như người biết đường đi chứ không phải người thiếu tự tin.
Nếu bạn rời chỗ cũ vì không hợp, đừng nhắc ở phần giới thiệu. Lý do nghỉ việc là câu hỏi riêng, để dành khi được hỏi và trả lời ngắn, không chê bai đơn vị cũ.
Câu tự hạ hay buột miệng và câu nên nói thay
Những câu bên trái nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng trong tai người tuyển kế toán chúng gợi ra rủi ro. Cột phải giữ nguyên sự thật, chỉ đổi cách nói sang việc cụ thể.
| Câu tự hạ | Vì sao không nên | Câu thay thế |
|---|---|---|
| "Em chỉ làm nhập liệu thôi ạ." | Chữ "chỉ" xoá luôn giá trị của việc nhập đúng, mà nhập đúng là nền của mọi bộ sổ. | "Em phụ trách nhập chứng từ đầu vào và đối chiếu với bảng kê hằng tuần." |
| "Em không giỏi phần thuế lắm." | Câu chung chung khiến người hỏi tưởng tượng điều tệ nhất. | "Phần thuế em đã làm tờ khai giá trị gia tăng; quyết toán năm em mới làm cùng người hướng dẫn." |
| "Chắc em còn sai nhiều." | Tự nhận sai mà không có cách kiểm thì nghe như cảnh báo. | "Em có danh sách kiểm riêng cho những chỗ mình từng nhầm, chạy qua trước khi gửi số." |
| "Công việc của em cũng bình thường thôi." | Bỏ phí cơ hội kể việc có thật. | "Mỗi tháng em xử lý khoảng [số] chứng từ, khoá sổ phần công nợ trước ngày [mốc]." |
| "Em học kế toán vì gia đình bảo." | Không sai, nhưng khiến người nghe lo về sự gắn bó. | "Em chọn ở lại với nghề vì thích những việc có đúng sai rõ ràng." |
Đổi một hai câu như vậy là đủ để phần giới thiệu nghe chắc hơn, mà không cần thêm một lời khen nào cho bản thân.
Nói về phần mềm, chứng chỉ và mảng đã làm sao cho không khô
Phần mềm: nói việc đã làm trên đó, không chỉ tên. Thay vì liệt kê ba bốn phần mềm kế toán, nói "em đã nhập liệu, lên báo cáo công nợ và chạy bút toán kết chuyển cuối tháng trên phần mềm kế toán mà công ty cũ dùng". Người hỏi quan tâm bạn quen thao tác gì, còn tên phần mềm họ có thể dạy trong một tuần.
Bảng tính: nêu một việc cụ thể. Câu "em dùng thành thạo bảng tính" ai cũng nói. Câu "em lập bảng theo dõi tuổi nợ có cột cảnh báo khoản quá hạn" thì có hình ảnh và kiểm được bằng một câu hỏi tiếp theo.
Chứng chỉ: nói như một mốc, không như bằng chứng giỏi. Chứng chỉ kế toán, chứng chỉ tin học, chứng chỉ ngoại ngữ nên được nhắc một lần, ngắn, kèm điều bạn dùng nó vào việc gì. Đừng dựa cả phần giới thiệu vào chứng chỉ, người tuyển kế toán tin việc đã làm hơn giấy tờ.
Mảng chưa làm: nói thẳng, kèm cách bù. Nếu vị trí cần kế toán kho mà bạn chưa làm, đừng lảng tránh. Nói "kho em chưa phụ trách trực tiếp, nhưng em đã đối chiếu số liệu kho với công nợ nhà cung cấp, nên hiểu luồng nhập xuất" là khiêm tốn mà không tự hạ.
Tự kiểm phần giới thiệu trước buổi phỏng vấn
Ghi âm phần giới thiệu của mình bằng điện thoại, nghe lại một lần, rồi đi qua danh sách sau. Một ý chưa đạt thì sửa ý đó, đừng viết lại cả bài.
- Trong ba mươi giây đầu đã nói rõ mảng kế toán và loại hình doanh nghiệp chưa.
- Có ít nhất một việc cụ thể kèm con số hoặc kết quả kiểm được, và đó là phần việc của chính mình.
- Không có câu nào bắt đầu bằng "em chỉ", "chắc em", "em không giỏi".
- Có một câu về thói quen giúp số đúng (đối chiếu, danh sách kiểm, lưu chứng từ).
- Câu cuối nối được với vị trí đang ứng tuyển, có nêu một điều muốn học thêm.
- Tổng thời gian dưới hai phút, nói chậm vừa phải, không đọc như thuộc lòng.
- Không nhắc lương mong muốn, không chê đơn vị cũ, không kể chuyện riêng không liên quan.
Sau khi chỉnh, tập nói theo ý chứ không theo câu chữ: viết bốn từ khoá ra giấy và nói từ đó. Đến buổi thật, bạn sẽ nói tự nhiên hơn hẳn so với đọc thuộc.
Câu hỏi thường gặp
Giới thiệu bản thân khi phỏng vấn kế toán nên dài bao lâu?
Khoảng một đến hai phút là vừa. Nếu người hỏi nói "giới thiệu ngắn thôi", giữ trong ba mươi giây với mảng việc và lý do ứng tuyển. Phần chi tiết để dành cho câu hỏi đào sâu, nơi bạn kể việc cụ thể và trả lời theo hướng người hỏi quan tâm.
Mới ra trường chưa có kinh nghiệm thì giới thiệu gì?
Kể chuyên ngành, đợt thực tập và phần việc được giao, đồ án sổ sách, hoặc việc làm thêm có đụng tới tiền và số liệu. Chọn một chi tiết cho thấy bạn cẩn thận như từng phát hiện chứng từ trùng. Đừng mở đầu bằng câu chưa có kinh nghiệm.
Có nên kể điểm tốt nghiệp trong phần giới thiệu không?
Có thể nhắc một lần nếu điểm tốt và bạn mới ra trường, nhưng đừng để nó thành ý chính. Người tuyển kế toán muốn biết bạn làm được gì với chứng từ thật. Với người đã đi làm vài năm, điểm tốt nghiệp gần như không cần nhắc nữa.
Có cần kể tên công ty cũ khi giới thiệu không?
Hồ sơ đã ghi tên công ty nên khi nói bạn có thể dùng mô tả như công ty thương mại khoảng ba mươi người. Cách này giúp người nghe hình dung quy mô và tránh lỡ lời về thông tin nội bộ. Nếu người hỏi muốn biết rõ, họ sẽ hỏi thêm.
Nói điều muốn học thêm có làm người tuyển nghĩ mình yếu không?
Không, nếu câu đó đứng sau một việc bạn đã làm được và gắn với một mảng cụ thể. Người tuyển kế toán ngại người không biết mình thiếu gì hơn là người nói rõ mình muốn học phần quyết toán hay báo cáo tài chính.
Có nên học thuộc lòng phần giới thiệu không?
Không nên học thuộc từng chữ vì khi bị cắt ngang bạn dễ quên mạch. Hãy nhớ bốn ý chính và một con số cho mỗi ý, tập nói theo ý vài lần. Câu mẫu trong bài chỉ là khung để điền việc thật của bạn.