KhiemTon.comKhiêm Tốn
Kế toán, tài chính, ngân hàng

Phỏng vấn kế toán trưởng: nói về trách nhiệm ký và những lần đã phải nói "không"

Phỏng vấn kế toán trưởng, người hỏi muốn biết bạn hiểu trách nhiệm ký và từng giữ nguyên tắc ra sao. Cách kể những lần nói "không" mà không thành người khó làm việc.

Senior finance woman in a grey blazer seated at the head of a long meeting table, pen held above a blank signature page, directors blurred across the table, cool daylight

Phỏng vấn kế toán trưởng, người hỏi không còn kiểm tra nghiệp vụ là chính mà muốn biết bạn hiểu chữ ký của mình nặng đến đâu và đã từng giữ nguyên tắc trước áp lực như thế nào. Câu trả lời tốt kể một lần cụ thể đã nói "không", cách nói, cách đề xuất phương án hợp lệ, và kết quả, kể cả khi kết quả không như ý.

Bài này dành cho người lần đầu ứng tuyển kế toán trưởng và người đã làm muốn chuyển chỗ. Nội dung gồm: những gì hội đồng hoặc chủ doanh nghiệp đang tìm, cách tự giới thiệu ở tầm quản lý, cách kể những lần từ chối ký, cách nói về đội ngũ và về sai sót của phòng mình. Về điều kiện, tiêu chuẩn và trách nhiệm pháp lý của kế toán trưởng, bạn cần tra Luật Kế toán và văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực; bài này chỉ bàn ở mức nguyên lý.

Người tuyển kế toán trưởng đang tìm điều gì

Ở doanh nghiệp vừa và nhỏ, người phỏng vấn kế toán trưởng thường là chủ doanh nghiệp hoặc giám đốc, có khi kèm một thành viên hội đồng hay kiểm toán viên được mời. Họ có hai mong muốn kéo về hai phía. Một mặt họ cần người giữ cho sổ sách đúng, để không bị phạt, không bị ngân hàng từ chối hồ sơ, không gặp rắc rối khi kiểm tra. Mặt khác họ cần người giúp doanh nghiệp làm được việc, không phải người chỉ biết nói "không được".

Vì vậy câu hỏi về những lần nói "không" là câu thử cả hai mặt cùng lúc. Người chỉ kể chuyện từ chối mà không kể phương án thay thế sẽ bị nghĩ là cứng nhắc. Người kể chuyện chiều theo mọi yêu cầu sẽ bị nghĩ là không giữ được nguyên tắc, và rủi ro sẽ dồn vào chính chủ doanh nghiệp.

Ngoài ra họ còn tìm khả năng quản lý người: kèm kế toán trẻ, chia việc, xử lý khi phòng có sai sót. Và khả năng nói chuyện số liệu với người không làm kế toán, vì kế toán trưởng phải giải thích báo cáo cho ban giám đốc, ngân hàng, nhà đầu tư. Phần giới thiệu bản thân của bạn nên chạm cả ba điều này.

Tự giới thiệu ở tầm quản lý

Phần giới thiệu của kế toán trưởng khác kế toán viên ở chỗ không kể việc tay làm mà kể việc mình chịu trách nhiệm. Khung gợi ý: quy mô bộ máy đã phụ trách, loại báo cáo đã ký, một thay đổi đã dẫn dắt trong phòng, và một quan điểm làm việc.

Câu mẫu: "Em có [số] năm làm kế toán, trong đó [số] năm phụ trách phòng kế toán [số] người ở một doanh nghiệp [sản xuất]. Em chịu trách nhiệm báo cáo tài chính năm, quyết toán thuế và báo cáo quản trị hằng tháng cho ban giám đốc. Việc em thấy mình làm được là chuẩn hoá lại hồ sơ chứng từ chi, nhờ vậy lần quyết toán gần nhất phòng giải trình nhanh hơn trước. Quan điểm của em là phòng kế toán nên nói sớm với ban giám đốc về những rủi ro, để mọi người có thời gian chọn cách làm hợp lệ, thay vì đến lúc ký mới nói không."

Câu quan điểm ở cuối rất quan trọng. Nó cho người hỏi thấy bạn không đợi đến phút chót mới chặn, mà chủ động đứng cùng phía với doanh nghiệp. Đó là cách khiêm tốn của người ở vị trí cao: không tự cho mình là người gác cổng duy nhất, mà là người giúp mọi người đi đúng đường.

Kể một lần đã phải nói "không" theo năm ý

Chọn một tình huống có thật, đã đủ lâu để không lộ chi tiết nhạy cảm, và kể theo trình tự sau. Không nêu tên người, tên công ty, số tiền thật.

  1. Yêu cầu là gì. Mô tả ngắn, trung tính: một khoản chi chưa đủ chứng từ, một đề nghị ghi nhận doanh thu sớm, một yêu cầu ký chứng từ khi chưa kiểm.
  2. Vì sao không thể ký. Nêu rủi ro ở mức nguyên lý: sai nguyên tắc ghi nhận, có thể bị loại chi phí khi quyết toán, ảnh hưởng báo cáo gửi ngân hàng.
  3. Nói "không" thế nào. Gặp riêng, giải thích bằng hậu quả cho doanh nghiệp chứ không bằng điều khoản khô khan.
  4. Phương án thay thế. Bổ sung chứng từ, ghi nhận đúng kỳ, chờ đủ điều kiện, hoặc xin ý kiến tư vấn bên ngoài.
  5. Kết quả và điều học được. Kể cả khi người yêu cầu không vui, kể bạn đã giữ quan hệ làm việc ra sao sau đó.

Câu mẫu: "Có lần cuối năm, ban giám đốc muốn ghi nhận doanh thu một hợp đồng sớm hơn để báo cáo năm đẹp hơn, trong khi hàng chưa giao. Em gặp riêng anh giám đốc, giải thích rằng ghi nhận như vậy sai nguyên tắc và nếu bị kiểm toán phát hiện thì phải điều chỉnh lại, ảnh hưởng uy tín với ngân hàng hơn là con số đẹp. Em đề xuất trình bày hợp đồng này trong phần thuyết minh như một khoản đã ký chờ giao. Anh không vui lúc đầu, nhưng đồng ý. Từ đó em xin được báo trước các vấn đề kiểu này từ tháng mười, không để dồn đến cuối năm."

Những cách kể làm hỏng câu trả lời

Kể mình như người hùng duy nhất. Câu chuyện mà ai cũng sai, chỉ mình đúng khiến người hỏi lo bạn sẽ đối đầu với họ. Hãy cho thấy người kia có lý do của họ, và bạn hiểu lý do đó.

Kể chuyện chưa giải quyết hoặc đang tranh chấp. Chuyện còn nóng thì dễ kể bằng cảm xúc, và có thể lộ thông tin nhạy cảm. Chọn chuyện đã xong, kể bằng giọng bình tĩnh.

Kể lần nói "không" vì lý do cá nhân. Từ chối vì không hợp với một người, không phải vì nguyên tắc nghề, không phải loại chuyện nên kể trong câu hỏi này.

Nói xấu chủ cũ. Dù câu chuyện có thật, người ngồi đối diện sẽ tự hỏi sau này bạn kể về họ thế nào. Giữ giọng trung tính, tập trung vào cách làm của mình.

Nói rằng mình chưa từng phải từ chối. Với người đã làm kế toán trưởng, câu này gần như không đáng tin. Với người lần đầu ứng tuyển, kể một lần đã góp ý với kế toán trưởng cũ hay từ chối nhập một chứng từ không hợp lệ cũng được.

Nói về đội ngũ và sai sót của phòng mình

Câu hỏi "phòng em từng có sai sót lớn nào chưa" kiểm tra cách bạn nhận trách nhiệm. Kế toán trưởng ký vào báo cáo, nên lỗi của nhân viên cũng là lỗi trong phạm vi trách nhiệm của bạn. Người hỏi muốn nghe bạn nhận phần đó, không đổ cho nhân viên mới hay phần mềm.

Câu mẫu: "Có một kỳ phòng em nộp tờ khai bị sai số do bạn kế toán mới nhập nhầm một hoá đơn. Lỗi đó trách nhiệm là của em vì em chưa đặt bước kiểm chéo cho người mới. Phòng đã nộp bổ sung kịp thời, em kèm bạn đó rà lại cách làm, và từ đó mọi tờ khai đều có người thứ hai kiểm trước khi em ký." Câu này không giấu lỗi, không đổ lỗi, và cho thấy hệ thống đã được sửa.

Khi nói về đội ngũ, kể cách bạn kèm người: chia việc theo năng lực, cho làm thử phần mới dưới sự giám sát, ghi lại lỗi hay gặp thành danh sách kiểm chung. Một chi tiết như "hai bạn trong phòng sau đó được giao làm kế toán tổng hợp" nói về khả năng dẫn dắt của bạn mạnh hơn mọi tính từ.

Trách nhiệm pháp lý: nói ở mức nguyên lý, không dọa và không xem nhẹ

Người phỏng vấn có thể hỏi thẳng "em hiểu trách nhiệm của kế toán trưởng theo luật ra sao". Không cần đọc điều khoản; cần cho thấy bạn hiểu chữ ký của kế toán trưởng trên chứng từ và báo cáo là xác nhận tính hợp pháp, hợp lý của số liệu, và người ký phải chịu trách nhiệm cá nhân trong phạm vi luật quy định. Bạn cũng nên nói rằng kế toán trưởng có quyền báo cáo bằng văn bản khi phát hiện vi phạm, và nên tra lại quy định cụ thể trong Luật Kế toán, văn bản hướng dẫn hiện hành.

Tránh hai thái cực: kể về trách nhiệm như một nỗi sợ ("ký sai là đi tù") làm người hỏi lo bạn sẽ không dám ký gì, hoặc xem nhẹ ("ký theo sếp, sếp chịu") làm người hỏi lo bạn không giữ được nguyên tắc. Câu mẫu: "Em hiểu chữ ký của em có trách nhiệm riêng, nên em cần đủ thông tin để ký. Với những việc chưa rõ về pháp lý, em sẽ đề xuất xin ý kiến tư vấn trước khi làm."

Sau này nếu gặp tình huống pháp lý phức tạp trong công việc thật, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để có ý kiến chuyên môn trước khi quyết định ký hay không.

Câu hỏi ngược nên hỏi người tuyển kế toán trưởng

Ở tầm kế toán trưởng, câu hỏi của bạn cũng là một phần của buổi phỏng vấn. Hỏi đúng cho thấy bạn đang nghĩ như người sẽ ký báo cáo, đồng thời giúp bạn biết mình có nên nhận vị trí này không.

  • "Hiện ai đang ký báo cáo tài chính và quyết toán, và đã có ai đi trước bàn giao cho người mới chưa?"
  • "Báo cáo tài chính của công ty có được kiểm toán độc lập không, và lần gần nhất có ý kiến gì cần lưu ý?"
  • "Ban giám đốc mong phòng kế toán gửi báo cáo quản trị gì, bao lâu một lần?"
  • "Phòng hiện có mấy người, ai phụ trách phần hành nào, có vị trí nào đang trống?"
  • "Khi có ý kiến khác nhau về cách ghi nhận một khoản, công ty thường quyết theo cách nào?"
  • "Có việc tồn đọng nào từ các kỳ trước mà anh chị mong người mới xử lý sớm không?"

Hỏi hai ba câu là đủ, giọng tìm hiểu chứ không chất vấn. Nếu câu trả lời cho thấy công ty mong bạn ký mà không cho bạn đủ thông tin, đó là điều cần cân nhắc kỹ trước khi nhận việc, vì chữ ký là trách nhiệm của chính bạn.

Câu hỏi thường gặp

Lần đầu ứng tuyển kế toán trưởng thì kể chuyện nói "không" ra sao?

Chọn một lần bạn đã từ chối nhập chứng từ không hợp lệ, hoặc đã góp ý với kế toán trưởng cũ về một khoản chưa đúng. Kể theo năm ý: yêu cầu, lý do, cách nói, phương án thay thế, kết quả. Quy mô nhỏ nhưng có thật vẫn thuyết phục.

Có nên nói về mức lương mong muốn khi phỏng vấn kế toán trưởng?

Chỉ nên bàn khi được hỏi, và thường ở vòng cuối. Trước buổi phỏng vấn, tự tìm hiểu mặt bằng chung theo quy mô doanh nghiệp và khu vực. Khi trả lời, nêu khoảng mong muốn kèm trách nhiệm tương ứng, không so sánh với người khác hay nơi cũ.

Người phỏng vấn hỏi "em có sẵn sàng linh hoạt với sổ sách không" thì hiểu thế nào?

Câu này có thể là câu thử nguyên tắc. Trả lời rằng bạn linh hoạt trong cách tổ chức công việc, thời gian và cách trình bày báo cáo, nhưng số liệu phải đúng nguyên tắc. Giải thích nhẹ nhàng rằng điều đó bảo vệ chính doanh nghiệp.

Kế toán trưởng có cần chứng chỉ riêng không?

Theo quy định hiện hành thường cần đáp ứng tiêu chuẩn về chuyên môn, thời gian công tác và chứng chỉ bồi dưỡng kế toán trưởng, tuỳ loại hình đơn vị. Điều kiện cụ thể có thể thay đổi, nên tra Luật Kế toán và văn bản hướng dẫn mới nhất trước khi ứng tuyển.

Nên kể về đội ngũ như thế nào cho khiêm tốn mà vẫn thấy năng lực quản lý?

Kể việc cụ thể bạn đã làm để người trong phòng làm tốt hơn, và kết quả của chính họ, như được giao việc lớn hơn. Ghi công cho từng người, đồng thời nói rõ hệ thống bạn đặt ra. Tránh câu chung như em quản lý tốt.

Bị hỏi về sai sót lớn nhất của phòng thì có nên kể không?

Nên kể nếu đã xử lý xong, nhận phần trách nhiệm của bạn với tư cách người ký, và nói rõ thay đổi trong quy trình sau đó. Không nêu tên nhân viên, không nêu số liệu nội bộ. Người hỏi muốn thấy cách bạn nhận lỗi và sửa hệ thống.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138