KhiemTon.comKhiêm Tốn
Kỹ thuật, công nghệ thông tin

Phỏng vấn tester, kiểm thử phần mềm: câu hỏi tình huống tìm lỗi và câu trả lời mẫu

Phỏng vấn tester: giới thiệu bản thân, trả lời câu "kiểm thử ô đăng nhập thế nào", lỗi lọt ra bản thật, bất đồng với lập trình viên, điểm mạnh điểm yếu.

Software tester seen from the side, out of focus, leaning over two smartphones and a tablet laid in a row on a desk, sticky notes blank, cool morning light, Saigon office

Trong buổi phỏng vấn tester, câu trả lời được đánh giá cao nhất thường không phải câu liệt kê nhiều trường hợp kiểm thử nhất, mà là câu cho thấy bạn hỏi lại yêu cầu trước, chia trường hợp có hệ thống, và biết lỗi nào cần báo gấp. Người hỏi muốn thấy cách bạn nghĩ, vì cách nghĩ đó sẽ quyết định lỗi nào lọt qua tay bạn khi sản phẩm ra tay người dùng.

Bài này đi qua phần giới thiệu bản thân của người làm kiểm thử, câu hỏi tình huống kinh điển kiểu "kiểm thử ô đăng nhập thế nào", câu hỏi về lỗi lọt ra bản chạy thật, chuyện bất đồng với lập trình viên và cách nói điểm mạnh điểm yếu đúng nghề. Không đi vào kỹ thuật kiểm thử chuyên sâu; mục đích là cách nói về mình sao cho thật và vừa đủ.

Giới thiệu bản thân khi phỏng vấn tester

Nghề kiểm thử hay bị coi nhẹ ngay từ chính người làm. Nhiều ứng viên mở đầu bằng "em làm tester thôi ạ" hoặc "em chưa biết code nên làm kiểm thử", và tự đặt mình xuống hạng hai trước khi người hỏi kịp nghĩ gì. Một màn giới thiệu tốt đặt nghề kiểm thử đúng chỗ của nó: người bảo vệ trải nghiệm của người dùng trước khi họ gặp lỗi.

Câu mẫu cho người có kinh nghiệm: "Em là [tên], làm kiểm thử [số] năm, chủ yếu cho [loại sản phẩm: ứng dụng bán hàng, phần mềm nội bộ, cổng thanh toán]. Việc em làm tốt nhất là đọc yêu cầu và tìm ra chỗ còn mơ hồ trước khi lập trình viên bắt tay vào làm. Ở dự án gần nhất, em phát hiện [một lỗi cụ thể, nói bằng hậu quả với người dùng] trước ngày phát hành."

Câu mẫu cho người mới: "Em là [tên], vừa học xong khoá kiểm thử và thực tập [số] tháng ở [loại công ty]. Em đã viết trường hợp kiểm thử cho [tính năng], báo được [số] lỗi, trong đó có lỗi [cụ thể]. Em chưa làm kiểm thử tự động, đang học phần đó, nhưng em quen ghi lỗi đủ rõ để lập trình viên tái hiện được ngay." Câu cuối là điểm mạnh rất thật và rất được quý: một báo cáo lỗi rõ ràng tiết kiệm cả giờ làm cho người sửa.

Câu tình huống "kiểm thử ô đăng nhập thế nào": trả lời theo cấu trúc

Câu hỏi này, hoặc biến thể của nó như kiểm thử cái thang máy, cây bút, máy bán nước, xuất hiện rất thường. Người hỏi không chờ một danh sách dài; họ chờ cách bạn tổ chức suy nghĩ. Trả lời theo năm bước dưới đây.

  1. Hỏi lại phạm vi trước. "Cho em hỏi ô đăng nhập này dùng cho ứng dụng điện thoại hay trang web, đăng nhập bằng số điện thoại hay email, có khoá tài khoản sau nhiều lần sai không?" Hỏi lại cho thấy bạn không kiểm thử trên giả định.
  2. Nhóm trường hợp đúng. Thông tin đúng thì vào được, vào xong thấy đúng trang, đăng xuất rồi vào lại vẫn được.
  3. Nhóm trường hợp sai. Sai mật khẩu, tài khoản không tồn tại, để trống, thông báo lỗi có lộ việc tài khoản có tồn tại hay không.
  4. Nhóm biên và bất thường. Mật khẩu dài tối đa, ký tự đặc biệt, dấu cách đầu cuối, dán vào thay vì gõ, bấm nút nhiều lần liên tục, mất mạng giữa chừng.
  5. Ưu tiên. Kết bằng câu: "Nếu chỉ có ít thời gian, em kiểm nhóm đúng và nhóm liên quan an toàn tài khoản trước, vì hai nhóm đó ảnh hưởng người dùng nhiều nhất."

Bước cuối thường bị bỏ quên, nhưng chính nó phân biệt người làm kiểm thử chín chắn. Trong thực tế không bao giờ đủ thời gian kiểm hết, và người dẫn nhóm cần một tester biết chọn.

Câu hỏi khó nhất: "Kể một lỗi đã lọt qua tay em ra bản chạy thật"

Ai làm kiểm thử đủ lâu cũng từng để lọt lỗi. Câu hỏi này không nhằm bắt lỗi bạn mà để xem bạn nhìn lại thế nào. Ứng viên trả lời "em chưa để lọt lỗi nào" gần như chắc chắn bị đánh giá là thiếu kinh nghiệm hoặc thiếu trung thực.

Kể theo trình tự: lỗi là gì, nói bằng hậu quả với người dùng; vì sao nó lọt, bao gồm phần trách nhiệm của bạn; bạn đã làm gì khi phát hiện; và sau đó quy trình hoặc thói quen của bạn đổi gì. Ví dụ: "Bản cập nhật tháng trước có lỗi khiến người dùng điện thoại màn hình nhỏ không bấm được nút thanh toán. Em đã kiểm trên hai máy màn hình lớn và bỏ qua nhóm máy nhỏ vì nghĩ ít người dùng. Khi khách báo, em tái hiện trong mười lăm phút và ghi lỗi chi tiết để đội sửa trong ngày. Từ đó em giữ một danh sách thiết bị tối thiểu phải kiểm cho mọi thay đổi giao diện."

Chú ý câu "em nghĩ ít người dùng". Đó là nhận phần của mình, không đổ cho lịch gấp hay cho lập trình viên. Người phỏng vấn sẽ không trừ điểm vì lỗi; họ trừ điểm vì đổ lỗi.

Khi lập trình viên nói "đó không phải lỗi"

Câu hỏi về bất đồng với lập trình viên gần như chắc chắn xuất hiện. Có hai kiểu trả lời không tốt: kể mình luôn thắng tranh luận, hoặc kể mình luôn nhường cho êm. Người hỏi muốn một tester bảo vệ người dùng nhưng không biến mỗi lỗi thành cuộc chiến.

Câu mẫu: "Có lần em báo lỗi nút lưu không phản hồi khi mạng chậm, bạn lập trình viên bảo đó là do mạng, không phải lỗi. Em không cãi ngay mà quay lại video thao tác ở mạng chậm, ghi rõ người dùng bấm ba lần và tạo ra ba bản ghi trùng. Khi xem video, bạn ấy đồng ý đó là vấn đề cần chặn. Nếu bạn ấy vẫn không đồng ý, em sẽ đưa lên trưởng nhóm hoặc người phụ trách sản phẩm quyết, vì việc chấp nhận hay không là quyết định sản phẩm, không phải chuyện em với bạn ấy."

Câu trả lời này có ba điều đáng giá: dùng bằng chứng thay cho lời lẽ, mô tả hậu quả với người dùng thay vì "sai yêu cầu", và biết ai là người có quyền quyết khi hai bên không thống nhất. Không có chữ nào chê lập trình viên, cũng không có chữ nào tự hạ mình.

Điểm mạnh điểm yếu đúng nghề kiểm thử

Điểm mạnh nên kèm bằng chứng; điểm yếu nên kèm việc đang sửa. Bảng là gợi ý, bạn chọn điều thật với mình.

LoạiCâu nóiBằng chứng hoặc việc đang làm
Điểm mạnhEm đọc yêu cầu kỹ và hỏi sớmỞ dự án trước em gửi danh sách câu hỏi ngay ngày đầu, tránh được một tính năng làm sai hướng
Điểm mạnhBáo cáo lỗi của em tái hiện được ngayMỗi lỗi có bước làm, kết quả mong đợi, kết quả thật, thiết bị và ảnh hoặc video
Điểm mạnhEm nghĩ như người dùng không rành công nghệEm hay thử bằng cách đưa cho người nhà dùng và quan sát họ vấp chỗ nào
Điểm yếuEm chưa viết kiểm thử tự độngĐang học viết kịch bản tự động cho các bước lặp lại, đã làm được cho phần đăng nhập
Điểm yếuEm hay kiểm quá kỹ chỗ ít rủi roGiờ em xếp hạng rủi ro trước khi bắt đầu và dành thời gian cho chỗ nặng nhất
Điểm yếuEm ngại đẩy lên cấp trên khi bất đồngEm tập nói sớm khi thấy lỗi ảnh hưởng lớn mà chưa thống nhất được

Tránh câu điểm yếu "em quá kỹ tính" nói trống không. Nghề này cần kỹ tính, nên nói vậy nghe như khoe. Nếu thật sự bạn chậm vì kiểm quá kỹ, hãy nói rõ chậm ở đâu và bạn đang ưu tiên lại thế nào.

Từ kiểm thử thủ công sang tự động: nói sao cho không tự hạ

Nhiều ứng viên làm kiểm thử thủ công lo lắng khi tin tuyển dụng ghi "ưu tiên biết kiểm thử tự động". Họ thường nói "em chỉ làm thủ công thôi" với giọng xin lỗi. Thật ra kiểm thử thủ công có giá trị riêng: khám phá những lỗi mà kịch bản không lường trước, đánh giá trải nghiệm, và kiểm những thứ thay đổi liên tục. Đừng nói như thể đó là nấc thang dưới.

Câu mẫu: "Em làm thủ công là chính, mạnh ở kiểm thử khám phá và kiểm trải nghiệm. Em hiểu phần lặp lại nên được tự động hoá để dành thời gian cho chỗ khó, nên em đang học viết kịch bản tự động, đã làm được [phần cụ thể]. Em mong ở vị trí này được làm cả hai và học từ người làm tự động trong đội."

Câu này giữ được giá trị của việc bạn đang làm, nhận khoảng trống một cách bình thản, và cho thấy hướng đi. Nếu người hỏi kiểm tra kiến thức tự động, trả lời trong phạm vi bạn biết và nói rõ chỗ nào bạn chưa làm thật, chỉ mới đọc.

Câu hỏi cuối buổi: tester nên hỏi lại điều gì

Gần hết buổi, người phỏng vấn thường hỏi bạn có câu hỏi nào không. Với tester, đây là lúc thể hiện tư duy nghề mà không cần khoe. Một câu hỏi tốt cho thấy bạn đang hình dung mình làm việc ở đó, và bạn quan tâm đến chất lượng sản phẩm hơn là quan tâm đến danh xưng của vị trí.

Vài câu hỏi gợi ý: "Hiện tại tester tham gia từ lúc nào trong một tính năng, từ khi đọc yêu cầu hay khi lập trình xong?", "Khi có bất đồng về một lỗi, ai là người quyết định có sửa trước khi phát hành hay không?", "Lỗi từ người dùng thật được chuyển về đội kiểm thử bằng cách nào?", "Tỉ lệ giữa kiểm thử thủ công và tự động ở đội hiện nay ra sao, và đội muốn đi theo hướng nào?"

Những câu này đều trung tính, không ngầm phê bình công ty, và câu trả lời cho bạn biết khá rõ môi trường làm việc. Nếu câu trả lời là tester chỉ được gọi vào sát ngày phát hành và không có tiếng nói khi bất đồng, bạn biết trước mình sẽ gặp áp lực gì. Hỏi xong, cảm ơn ngắn gọn, không cần bình luận thêm về cách công ty đang làm. Biết lắng nghe câu trả lời cũng là một phần của nghề kiểm thử.

Câu hỏi thường gặp

Phỏng vấn tester có bị bắt viết code không?

Tuỳ vị trí. Vị trí kiểm thử thủ công thường chỉ hỏi tình huống và tư duy kiểm thử, có khi hỏi câu truy vấn dữ liệu đơn giản. Vị trí kiểm thử tự động thì có thể có bài viết kịch bản ngắn. Đọc kỹ tin tuyển dụng và hỏi người liên hệ trước buổi phỏng vấn nếu chưa rõ.

Chưa đi làm thì lấy đâu ra lỗi để kể?

Bạn có thể kể lỗi tìm thấy trong đồ án, trong khoá học, hoặc thử kiểm một ứng dụng phổ biến rồi ghi lại vài lỗi nhỏ như bài luyện. Nói rõ đó là bài tự luyện, không phải dự án thật. Điều người hỏi cần xem là cách bạn mô tả và phân loại lỗi.

Có nên chê sản phẩm của công ty đang phỏng vấn để thể hiện khả năng tìm lỗi?

Không nên mở đầu bằng chê. Nếu được hỏi đã dùng thử sản phẩm chưa, có thể nêu một hai điểm bạn để ý bằng giọng góp ý, kèm hậu quả với người dùng. Cách nói nhã nhặn cho thấy bạn sẽ làm việc với lập trình viên trong đội thế nào.

Tester có cần nói mình hiểu nghiệp vụ không?

Rất nên. Hiểu nghiệp vụ giúp bạn biết lỗi nào nghiêm trọng với khách hàng. Kể một lần bạn tìm ra lỗi nhờ hiểu cách người dùng thật làm việc, ví dụ kế toán cuối tháng hay nhân viên kho kiểm hàng, sẽ có sức nặng hơn nói chung chung.

Bị hỏi "vì sao không làm lập trình viên" thì trả lời sao?

Nói lý do thật theo hướng tích cực, ví dụ bạn thích tìm chỗ hỏng và bảo vệ trải nghiệm người dùng, hoặc bạn thấy mình mạnh ở việc nhìn tổng thể. Tránh câu "vì em code không giỏi", vì nó biến lựa chọn nghề thành lời tự hạ.

Có nên nói số lỗi đã tìm được trong dự án trước?

Nêu được nếu bạn nhớ đúng, nhưng kèm chất lượng: bao nhiêu lỗi nghiêm trọng, lỗi nào bạn tìm ra mà người khác bỏ qua. Số lượng đơn thuần dễ bị hỏi lại là lỗi nhỏ hay lỗi lớn, và không nói được nhiều về năng lực.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138