Điểm yếu nên kể khi phỏng vấn là một điểm yếu thật, không nằm ở lõi công việc bạn ứng tuyển, đang được bạn sửa, và có dấu vết cho thấy bạn đã sửa được một phần. Bốn điều kiện đó lọc ra một điểm yếu vừa trung thực vừa không làm người hỏi lo. Còn những câu như "em quá cầu toàn" hay "em làm việc quá chăm" là điểm yếu giả, và người phỏng vấn có kinh nghiệm nghe là nhận ra ngay.
Câu hỏi điểm yếu không nhằm tìm lý do loại bạn. Nó kiểm hai thứ: bạn có tự nhìn ra giới hạn của mình không, và khi nhìn ra thì bạn làm gì. Bài này đi qua bốn tiêu chí lọc, cách tìm điểm yếu thật từ trải nghiệm của chính bạn, các điểm yếu giả hay gặp và lý do chúng phản tác dụng, và ba điểm yếu không nên kể dù có thật.
Bốn tiêu chí lọc một điểm yếu
Thật. Điểm yếu phải là thứ bạn thật sự gặp, có ít nhất một tình huống cụ thể để kể. Nếu bạn phải nghĩ lâu mới tìm ra ví dụ, có lẽ đó không phải điểm yếu của bạn. Người phỏng vấn gần như luôn hỏi tiếp "em kể một lần điều đó gây khó cho em", và điểm yếu bịa sẽ lộ ngay ở câu này.
Không chạm lõi công việc. Đọc mô tả công việc, tìm ba yêu cầu quan trọng nhất. Điểm yếu bạn kể không được trùng với ba thứ đó. Kế toán không kể "em hay nhầm số", tài xế không kể "em hay mất tập trung", lễ tân không kể "em ngại nói chuyện với người lạ". Cùng một điểm yếu, ứng tuyển chỗ này là an toàn, chỗ khác là tự loại.
Đang sửa. Bạn phải nói được mình đang làm gì với điểm yếu đó, bằng một việc cụ thể và đều đặn. "Em đang cố" không phải cách sửa. "Mỗi sáng em viết ba việc ưu tiên trước khi mở hộp thư" là cách sửa.
Có dấu vết. Tốt nhất là có một kết quả nhỏ cho thấy cách sửa đang có tác dụng: trễ hạn ít hơn, được góp ý ít hơn về chuyện đó, tự làm được việc trước đây phải nhờ. Dấu vết biến câu trả lời từ lời hứa thành câu chuyện, và câu chuyện có kết thúc thì người nghe yên tâm.
Một điểm yếu qua cả bốn. Ví dụ: nhân viên kho ứng tuyển thủ kho, kể "em ngại thuyết trình". Thật, có lần phải báo cáo trước ban giám đốc và nói lắp. Không chạm lõi, vì thủ kho chủ yếu cần cẩn thận và chính xác. Đang sửa, vì em xin trình bày ở họp giao ban mỗi tuần. Có dấu vết: lần báo cáo kiểm kê gần nhất em nói hết mà không cần cầm giấy.
Tìm điểm yếu thật từ chính trải nghiệm của bạn
Nhiều người bí câu hỏi này vì đi tìm điểm yếu trong danh sách có sẵn, chọn một cái nghe hợp rồi nặn ví dụ. Cách ngược lại hiệu quả hơn: bắt đầu từ trải nghiệm, rồi mới gọi tên.
Lấy giấy viết ra ba lần gần nhất bạn bị góp ý ở chỗ làm hoặc chỗ học, dù góp ý nhẹ. Rồi ba lần bạn tự thấy mình làm chưa tốt, dù không ai nói. Rồi ba việc bạn hay né, hay để tới cuối mới làm. Chín dòng đó gần như chắc chắn chứa hai ba điểm yếu lặp lại.
Gọi tên điểm yếu bằng hành vi, không bằng tính cách. "Em hay nhận thêm việc khi đang đầy việc" tốt hơn "em cả nể". "Em hay hỏi lại ít khi chưa hiểu rõ yêu cầu" tốt hơn "em rụt rè". Hành vi thì sửa được và người nghe hình dung được; tính cách thì nghe như định mệnh.
Cuối cùng, so với mô tả công việc để loại những điểm chạm lõi. Thứ còn lại là ứng viên cho câu trả lời của bạn. Chọn cái bạn có câu chuyện sửa rõ nhất.
Nếu sau khi lọc vẫn không còn điểm nào, nhiều khả năng bạn đang khắt khe với câu hỏi "thế nào là điểm yếu". Một kỹ năng bạn chưa học, như chưa quen một phần mềm hay chưa từng quản lý người, cũng là điểm yếu hợp lệ nếu nó không nằm ở lõi vị trí.
Những "điểm yếu" giả và vì sao chúng phản tác dụng
Điểm yếu giả là điểm mạnh được đội lốt, thường học từ các bài mẹo phỏng vấn cũ. Người hỏi đã nghe chúng hàng trăm lần.
| Điểm yếu giả | Người phỏng vấn nghĩ gì | Hướng sửa thành câu thật |
|---|---|---|
| "Em quá cầu toàn." | Né câu hỏi, hoặc thật sự hay trễ hạn vì sửa mãi. | Nếu đúng là hay sửa đi sửa lại, nói rõ hành vi đó và hậu quả: "em hay sửa mãi phần trình bày nên có lần nộp trễ". |
| "Em làm việc quá chăm, hay quên nghỉ." | Đang khoe, hoặc không biết sắp xếp thời gian. | Nói về chuyện ước lượng thời gian chưa tốt, nếu đó là điều thật. |
| "Em quá thẳng thắn." | Có thể khó làm việc cùng, và ứng viên đang coi đó là đức tính. | Nói cụ thể: "em hay góp ý ngay trong cuộc họp, đôi khi làm người khác ngại; giờ em góp ý riêng sau họp". |
| "Em quá tốt bụng, hay giúp người khác." | Né câu hỏi, không thấy được điểm yếu thật. | Nếu đúng là hay nhận thêm việc, nói hành vi "em hay nhận thêm việc khi đang đầy việc". |
| "Em không có điểm yếu nào đáng kể." | Thiếu tự nhận thức, hoặc không trung thực. | Quay lại bước tìm điểm yếu từ trải nghiệm. |
| "Điểm yếu của em là em chưa có kinh nghiệm." | Lấy dữ kiện có sẵn trong hồ sơ để né câu hỏi. | Kinh nghiệm thiếu là bối cảnh, không phải điểm yếu. Chọn một hành vi cụ thể. |
Lỗi chung của cột trái là không có thông tin mới. Người hỏi không biết thêm gì về bạn sau câu trả lời. Một điểm yếu thật, dù nhỏ, cho họ biết bạn nhìn mình tỉnh táo.
Ba điểm yếu không nên kể dù có thật
Điểm yếu về đạo đức nghề hoặc sự trung thực. Những chuyện như từng làm sai quy định, che giấu sai sót, hay nói dối khách không phải loại điểm yếu dùng cho câu hỏi này. Nếu có chuyện như vậy trong quá khứ và nó có thể bị hỏi tới, hãy chuẩn bị riêng một câu trả lời trung thực về việc đã sửa, đừng dùng nó làm ví dụ điểm yếu.
Điểm yếu về sức khoẻ, gia đình hay đời tư. Câu hỏi điểm yếu hỏi về cách làm việc. Kể chuyện sức khoẻ hay hoàn cảnh gia đình làm câu trả lời lệch hướng và đưa vào buổi phỏng vấn những thông tin bạn không bắt buộc phải chia sẻ. Nếu điều kiện sức khoẻ ảnh hưởng tới công việc cần sắp xếp, nói riêng ở phần trao đổi về lịch làm, không gắn với chữ "điểm yếu".
Điểm yếu bạn không có ý định sửa. Nếu bạn kể một điểm yếu rồi trả lời "cái đó là tính em rồi", người nghe sẽ hiểu bạn mang nó vào chỗ làm mới nguyên vẹn. Chỉ kể điểm yếu mà bạn thật sự đang làm gì đó với nó.
Một lưu ý về câu hỏi chuyện riêng. Nếu câu hỏi điểm yếu dẫn sang những câu dò về hôn nhân, con cái, kế hoạch sinh con, bạn có quyền trả lời ngắn và đưa câu chuyện về công việc. Mức độ người tuyển dụng được hỏi tới đâu do pháp luật lao động quy định; muốn biết rõ thì tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Dựng câu trả lời điểm yếu theo bốn nhịp
Khi đã chọn được điểm yếu, dựng câu trả lời dài khoảng một phút theo bốn nhịp. Ví dụ dưới là một nhân viên văn phòng ứng tuyển vị trí hành chính.
- Gọi tên bằng hành vi. "Em hay nhận thêm việc khi đang có nhiều việc dở."
- Một tình huống cụ thể. "Có tháng em nhận làm giúp phần đặt tiệc cuối năm cho phòng bên cạnh, trong khi đang làm hồ sơ bảo hiểm cho nhân viên mới. Hồ sơ bị trễ ba ngày."
- Cách bạn đang sửa. "Từ đó, trước khi nhận thêm việc, em xem lại danh sách việc trong tuần và nói rõ ngày em làm được. Nếu không kịp, em đề xuất người khác hoặc hỏi quản lý ưu tiên."
- Dấu vết. "Mấy tháng gần đây em không trễ hạn việc chính nữa, và quản lý bắt đầu hỏi em trước khi giao thêm."
Bốn nhịp này ngắn hơn bạn nghĩ, đọc to khoảng năm mươi giây. Đừng kéo dài phần tình huống; người hỏi cần biết nó có thật, không cần biết hết chi tiết.
Khi người phỏng vấn hỏi thêm "còn điểm yếu nào khác không?"
Một số người phỏng vấn hỏi tiếp điểm yếu thứ hai, thứ ba để xem câu đầu có phải câu học thuộc không. Chuẩn bị sẵn hai điểm yếu, qua đủ bốn tiêu chí, khác loại nhau: một về cách làm việc với người khác, một về cách tự quản lý việc của mình.
Điểm yếu thứ hai có thể kể ngắn hơn, chỉ cần hành vi và cách sửa. Nếu bị hỏi tới điểm thứ ba, nói thật là bạn đã kể hai điểm rõ nhất, và mời người hỏi góp ý nếu họ thấy điều gì trong buổi hôm nay bạn nên chú ý thêm. Câu này vừa trung thực vừa cho thấy bạn sẵn sàng nghe phản hồi.
Có người phỏng vấn hỏi theo kiểu gián tiếp: "quản lý cũ của em sẽ góp ý em điều gì?". Đây vẫn là câu hỏi điểm yếu, và bạn trả lời bằng chính điểm yếu đã chuẩn bị, thêm một câu dẫn lời góp ý đúng như người quản lý từng nói. Lời góp ý cụ thể của người khác nghe thật hơn lời tự nhận rất nhiều.
Cuối cùng, đừng sợ câu hỏi này. Nó là một trong số ít câu hỏi mà câu trả lời trung thực, có hướng sửa, gần như luôn được đánh giá tốt hơn câu trả lời khéo.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nói điểm yếu là "em hơi cầu toàn" không?
Chỉ nên nói nếu đúng là bạn có hành vi cụ thể gây hậu quả, như sửa đi sửa lại tới mức trễ hạn, và kể kèm tình huống cùng cách sửa. Nói trống "em cầu toàn" thì người hỏi coi là né câu hỏi.
Điểm yếu là kỹ năng chưa biết, như chưa dùng một phần mềm, có được không?
Được, nếu kỹ năng đó không phải yêu cầu chính của vị trí và bạn nói được kế hoạch học cụ thể. Đây là loại điểm yếu dễ kể và dễ có dấu vết sửa, ví dụ đã học xong phần cơ bản.
Nếu điểm yếu thật của em lại đúng lõi công việc thì sao?
Hãy cân nhắc lại vị trí có thật sự hợp không. Nếu vẫn muốn ứng tuyển, chọn một điểm yếu khác để kể, còn điểm chạm lõi thì chuẩn bị bằng chứng bạn đã sửa được tới đâu, phòng khi bị hỏi trực tiếp.
Kể điểm yếu có làm mình mất điểm không?
Kể điểm yếu thật, không chạm lõi, có cách sửa thường được đánh giá tốt vì cho thấy bạn tự nhận thức. Thứ làm mất điểm là né câu hỏi, chọn điểm yếu giả, hoặc kể điểm yếu chạm đúng yêu cầu chính.
Có nên dùng điểm yếu giống nhau cho mọi buổi phỏng vấn?
Không nên. Một điểm yếu an toàn ở vị trí này có thể chạm lõi ở vị trí khác. Trước mỗi buổi, đọc lại mô tả công việc và lọc lại theo bốn tiêu chí.
Câu trả lời điểm yếu nên dài bao lâu?
Khoảng một phút là vừa. Đủ để gọi tên, kể một tình huống, nói cách sửa và một dấu vết. Kể dài hơn dễ biến câu trả lời thành lời tự trách, điều không cần thiết.