KhiemTon.comKhiêm Tốn
Nói về mình: khiêm tốn mà không tự hạ

Được khen trong buổi phỏng vấn: đáp lại thế nào cho nhã nhặn mà không chối

Người phỏng vấn khen hồ sơ, câu trả lời hay kinh nghiệm của bạn: cách nhận lời khen bằng một câu cảm ơn và một ý bổ sung, thay vì chối hoặc khen lại quá đà.

An interviewer smiling and nodding across a small round table while the candidate, seen from behind, sits upright, bright office with green plants, warm amber tones

Khi được khen trong buổi phỏng vấn, cách đáp nhã nhặn nhất là nhận lời khen bằng một câu cảm ơn ngắn, rồi thêm một ý cụ thể nối lời khen với công việc, thay vì chối "dạ đâu có ạ" hay khen lại người hỏi. Chối lời khen làm người khen hơi ngượng và làm chính điểm được khen yếu đi; nhận lời khen gọn gàng cho thấy bạn tự tin vừa đủ và biết lắng nghe.

Bài này giải thích vì sao phản xạ chối lời khen không giúp gì trong phòng phỏng vấn, các kiểu lời khen hay gặp và câu đáp mẫu cho từng kiểu, cách nhận ra lời khen có kèm câu hỏi thử, và chuyện có nên coi lời khen là dấu hiệu sẽ được nhận hay không.

Vì sao phản xạ chối lời khen không giúp bạn

Nhiều người được dạy rằng nhận lời khen là thiếu khiêm tốn, nên khi ai khen, câu đầu tiên bật ra là "dạ đâu có ạ", "em cũng bình thường thôi". Trong giao tiếp hằng ngày, câu đó vô hại. Trong phòng phỏng vấn, nó gây ra hai chuyện không mong muốn.

Thứ nhất, người phỏng vấn vừa đưa ra một nhận định về bạn, và bạn bác lại nhận định đó. Dù nhẹ nhàng, đây vẫn là một lần bạn nói người hỏi đánh giá sai. Thứ hai, bạn tự làm yếu chính điểm mạnh đang được ghi nhận. Nếu người hỏi khen kinh nghiệm xử lý khiếu nại của bạn và bạn đáp "chắc cũng chỉ may thôi ạ", điều họ mang ra khỏi phòng có thể là chữ "may".

Có người lo rằng nhận lời khen thì bị coi là tự cao. Thực tế, cái làm người khác thấy tự cao là khi bạn khuếch lời khen ra, kể thêm một loạt thành tích khác. Nhận một lời khen bằng một câu cảm ơn đơn giản thì không ai thấy là tự cao cả.

Khiêm tốn ở đây là nhận lời khen đúng cỡ: không chối, không thổi thêm, và nếu có công người khác thì nhắc ngắn gọn. Đó cũng là cách người đi làm lâu năm thường đáp khi được cấp trên ghi nhận.

Các kiểu lời khen hay gặp và câu đáp mẫu

Lời khen trong phỏng vấn thường rơi vào năm kiểu. Mỗi kiểu có một câu đáp ngắn: cảm ơn, rồi thêm một ý cụ thể.

Lời khenĐáp nên tránhCâu đáp mẫu
"Hồ sơ của em trình bày rõ ràng.""Dạ em làm vội thôi ạ.""Dạ em cảm ơn anh. Em muốn người đọc thấy ngay phần việc liên quan tới vị trí này nên sắp theo thứ tự đó."
"Câu trả lời vừa rồi hay đấy.""Dạ chắc em nói bừa thôi ạ.""Dạ em cảm ơn chị. Đó là tình huống em gặp thật nên em nhớ khá rõ."
"Kinh nghiệm của em khá phù hợp.""Dạ em cũng chưa nhiều đâu ạ.""Dạ em cảm ơn. Phần em thấy gần nhất là [việc], phần [việc khác] em sẽ cần thời gian làm quen."
"Em nói chuyện tự tin đấy.""Dạ thật ra em run lắm ạ.""Dạ em cảm ơn anh. Em có chuẩn bị trước nên cũng đỡ hơn."
"Ít ứng viên nghĩ được như em.""Dạ chắc các bạn khác giỏi hơn em ạ.""Dạ em cảm ơn. Ý đó em học được từ lúc làm [việc] ở chỗ cũ."

Để ý cột giữa: câu nào cũng nghe khiêm tốn, nhưng câu nào cũng bác bỏ người khen. Cột phải giữ được lễ phép mà không bác ai, và còn cho thêm một thông tin nhỏ.

Ba thành phần của một câu đáp lời khen

Cảm ơn ngắn. "Dạ em cảm ơn anh" hoặc "dạ em cảm ơn chị" là đủ. Không cần "em cảm ơn anh rất nhiều ạ, em thật sự rất vui". Cảm ơn dài quá nghe như bạn bất ngờ vì được khen, nghĩa là bạn không nghĩ mình xứng đáng.

Một ý cụ thể. Thêm một câu giải thích vì sao điều được khen lại có: bạn đã chuẩn bị thế nào, học được từ đâu, gặp tình huống đó ở chỗ làm nào. Ý này biến lời khen thành dữ kiện về cách bạn làm việc.

Ghi công khi có. Nếu điều được khen có phần công người khác, nhắc ngắn: "cách trình bày đó em học từ chị trưởng phòng cũ". Đây là chỗ khiêm tốn tự nhiên nhất, vì bạn không chối lời khen mà chỉ chia nó đúng tỷ lệ.

Rồi dừng. Sau câu đáp, để người phỏng vấn tiếp tục. Không kể thêm thành tích khác, không quay lại hỏi "anh thấy em còn điểm nào chưa tốt không" ngay lúc đó. Câu hỏi đó hợp hơn ở cuối buổi, khi bạn được mời đặt câu hỏi.

Lời khen có kèm câu hỏi thử

Không phải lời khen nào cũng chỉ là lời khen. Một số người phỏng vấn khen để xem bạn phản ứng thế nào, hoặc khen trước rồi hỏi một câu khó ngay sau.

Kiểu thứ nhất: khen rồi hỏi sâu. "Kinh nghiệm quản lý kho của em khá tốt. Vậy kho em quản lý lớn cỡ nào, bao nhiêu mã hàng?" Ở đây lời khen là lời mở để kiểm tra. Đáp cảm ơn thật ngắn rồi trả lời câu hỏi bằng số liệu cụ thể. Đừng để lời khen làm bạn nói to hơn sự thật.

Kiểu thứ hai: khen để xem bạn có tự cao không. "Em có vẻ giỏi hơn yêu cầu của vị trí này nhỉ." Câu này có thể là lời khen, cũng có thể là lo ngại bạn sẽ chán việc và nghỉ sớm. Đáp: "Dạ em cảm ơn chị. Em ứng tuyển vị trí này vì [lý do cụ thể], và em hiểu việc ở đây có những phần em chưa làm, như [việc]."

Kiểu thứ ba: khen để mở chuyện lương hay điều kiện. "Với kinh nghiệm này chắc em mong mức thu nhập cao lắm." Đáp cảm ơn, rồi trả lời câu hỏi về mong muốn một cách bình thường như khi được hỏi trực tiếp, không để lời khen làm bạn nâng hay hạ mong muốn của mình.

Dấu hiệu nhận ra lời khen có kèm thử: nó đi liền với một câu hỏi, hoặc nó nhắc tới một khía cạnh có thể là điểm trừ như dư năng lực, kỳ vọng cao, thay đổi việc nhiều.

Lời khen có phải dấu hiệu sẽ được nhận?

Không chắc. Một số người phỏng vấn khen nhiều theo thói quen để ứng viên thoải mái. Một số khen vì thật sự thấy bạn tốt nhưng vẫn chọn người khác vì lý do khác, như ngân sách, thời gian bắt đầu, hay một ứng viên phù hợp hơn ở một điểm nhỏ.

Đừng thả lỏng quá sau lời khen. Có ứng viên được khen ở câu hỏi đầu rồi trả lời các câu sau dễ dãi hơn. Giữ nhịp chuẩn bị như cũ tới hết buổi.

Đừng hỏi thẳng "vậy em có được nhận không ạ". Câu này đặt người phỏng vấn vào thế khó, vì họ thường chưa có quyền quyết ngay. Thay bằng câu hỏi về bước tiếp theo: "dạ cho em hỏi sau buổi hôm nay thì quy trình tiếp theo thế nào ạ".

Ghi lại lời khen sau buổi. Sau buổi phỏng vấn, ghi lại người hỏi đã khen điểm nào. Đó là thông tin quý về điểm mạnh của bạn trong mắt người tuyển dụng, dùng được cho thư cảm ơn và cho các buổi phỏng vấn sau.

Nếu không được khen gì cũng đừng lo. Nhiều người phỏng vấn giữ giọng trung tính suốt buổi để công bằng với mọi ứng viên. Không được khen không có nghĩa là bạn làm không tốt.

Đáp lời khen theo từng kiểu buổi phỏng vấn

Phỏng vấn hội đồng. Khi có ba bốn người cùng hỏi và một người khen, nhìn người khen khi cảm ơn, rồi khi thêm ý cụ thể thì đưa mắt sang cả những người còn lại. Như vậy lời đáp không biến thành cuộc trò chuyện riêng với một người, và những người chưa lên tiếng cũng thấy mình được tôn trọng.

Phỏng vấn qua mạng. Qua màn hình, lời khen ngắn dễ bị trễ tiếng hoặc lẫn với tiếng nhiễu. Nếu không chắc người hỏi vừa khen hay vừa hỏi, đừng đoán; đáp "dạ em cảm ơn anh", chờ một nhịp, nếu có câu hỏi kèm theo thì họ sẽ nói tiếp. Nhìn vào ống kính khi cảm ơn, không nhìn vào hình của chính mình.

Phỏng vấn nhóm nhiều ứng viên. Khi người phỏng vấn khen bạn trước mặt các ứng viên khác, đáp thật ngắn và không thêm ý nào để tránh tạo cảm giác hơn thua. Nếu ý được khen có góp phần của một bạn cùng nhóm, nhắc ngay: "ý đó có phần của bạn vừa nói trước em".

Phỏng vấn với người sẽ là quản lý trực tiếp. Lời khen từ người sẽ làm việc cùng bạn hằng ngày thường đi kèm một gợi ý về điều họ cần. Sau câu cảm ơn, có thể hỏi lại nhẹ nhàng: "dạ ở nhóm mình, phần việc đó hiện đang cần thêm người ạ?". Câu hỏi này cho thấy bạn nghĩ tới công việc, không chỉ nghĩ tới lời khen.

Luyện đáp lời khen trong năm phút

Phản xạ chối lời khen rất mạnh nên cần luyện vài lần trước khi đi. Nhờ một người thân đóng vai người phỏng vấn.

  1. Người thân nói năm câu khen ở bảng trên, theo thứ tự ngẫu nhiên.
  2. Bạn đáp ngay, không nghĩ lâu. Để ý mình có bật ra "dạ đâu có" không.
  3. Với mỗi câu đáp, hỏi người thân: câu đó có chối không, có ý cụ thể không, có dài quá không.
  4. Làm lại lượt hai với các câu đáp đã sửa. Lượt này để ý giọng: không cười trừ, không hạ giọng cuối câu.
  5. Lượt ba: người thân khen kèm câu hỏi thử, bạn đáp cảm ơn thật ngắn rồi trả lời câu hỏi.

Năm phút luyện này đủ để câu "dạ em cảm ơn anh" thay chỗ câu "dạ đâu có ạ" trong phản xạ. Khi đã quen, bạn sẽ thấy mình dùng được nó cả ở chỗ làm, khi cấp trên hay khách hàng ghi nhận việc bạn làm.

Câu hỏi thường gặp

Nói "dạ đâu có ạ" khi được khen có bị đánh giá thấp không?

Thường không bị trừ điểm nặng, nhưng nó làm yếu điểm vừa được khen và làm người khen hơi ngượng. Thay bằng một câu cảm ơn ngắn kèm một ý cụ thể thì vừa lễ phép vừa giữ được điểm mạnh.

Có nên khen lại người phỏng vấn hay công ty khi được khen?

Không nên khen lại ngay, vì nghe như đáp lễ hoặc nịnh. Nếu bạn thật sự ấn tượng về công ty, nói điều đó ở phần vì sao bạn ứng tuyển hoặc ở cuối buổi, bằng một chi tiết cụ thể.

Nếu lời khen sai, như khen kinh nghiệm em không có, thì đáp sao?

Đính chính nhẹ nhàng và đúng sự thật. Cảm ơn rồi nói rõ phần kinh nghiệm thật của bạn tới đâu. Để người hỏi hiểu sai về bạn sẽ gây rắc rối khi vào làm, lúc đó khó sửa hơn nhiều.

Được khen nhiều có nên hỏi luôn về việc được nhận không?

Không nên hỏi thẳng. Hãy hỏi về bước tiếp theo của quy trình tuyển dụng và thời gian dự kiến có phản hồi. Câu hỏi này lịch sự và cho bạn thông tin bạn cần.

Có nên nhắc lại lời khen trong thư cảm ơn sau phỏng vấn?

Không cần nhắc lời khen, nhưng có thể nhắc lại chủ đề được khen như một điểm bạn mong đóng góp. Ví dụ cảm ơn buổi trao đổi về cách xử lý khiếu nại, và nói bạn mong được góp phần ở mảng đó.

Người hướng nội ngại nhận lời khen thì luyện thế nào?

Chuẩn bị sẵn một câu cảm ơn cố định và luyện nói nó nhiều lần cho quen miệng. Người hướng nội thường đáp tốt khi có sẵn câu đầu, phần ý cụ thể theo sau sẽ dễ hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138