KhiemTon.comKhiêm Tốn
Nói về mình: khiêm tốn mà không tự hạ

Ghi công cho cả nhóm mà vẫn nói rõ phần việc của mình khi trả lời phỏng vấn

Cách kể việc nhóm khi phỏng vấn: dùng "chúng em" và "em" đúng chỗ, tách phần mình bằng động từ cụ thể, ghi công người khác mà không làm mình mờ đi.

Five coworkers gathered around a wiped clean whiteboard in a small office, one person gesturing while others listen, shot from the back of the room, natural daylight

Cách ghi công cho nhóm mà vẫn rõ phần mình là dùng "chúng em" cho kết quả chung và "em" cho từng việc bạn trực tiếp làm, mỗi việc đi kèm một động từ cụ thể. Người phỏng vấn không chấm điểm cả nhóm; họ cần biết nếu nhận bạn vào, họ có được những việc gì. Ghi công cho nhóm là đúng và nên làm, nhưng nếu toàn bộ câu trả lời chỉ có "chúng em", người nghe không biết bạn đứng ở đâu trong đó.

Bài này đưa ra cách chia câu giữa "chúng em" và "em", một bảng động từ để tách phần việc, cách nhắc tên vai trò người khác cho đàng hoàng, và cách xử lý những trường hợp khó: khi bạn là người làm nhiều nhất, khi bạn làm phần ít nổi bật, khi dự án thất bại.

Vì sao "chúng em" quá nhiều lại làm hại bạn

Với nhiều người, nói "chúng em" là phản xạ tự nhiên của sự khiêm tốn và tinh thần tập thể. Ở chỗ làm, đây là thói quen tốt. Trong phòng phỏng vấn, nó tạo ra một khoảng trống: người hỏi nghe một câu chuyện dự án rất hay mà không biết ứng viên trước mặt đã làm gì trong đó.

Người phỏng vấn có kinh nghiệm sẽ hỏi lại "cụ thể em làm phần nào?". Nếu đến lúc đó bạn mới tách phần mình, câu trả lời nghe như phải nặn ra. Người ít kinh nghiệm hơn thì không hỏi lại, và đơn giản ghi nhận rằng bạn có tham gia một dự án, không hơn.

Ngược lại, người chỉ nói "em" cho mọi thứ dễ bị coi là giành công, nhất là khi kể việc mà rõ ràng một người không thể tự làm hết. Câu "em triển khai hệ thống mới cho cả công ty" nghe khó tin nếu bạn là nhân viên mới hai năm.

Cách đúng nằm ở giữa và rất cơ học: kết quả chung dùng "chúng em" hoặc "nhóm em", việc bạn tự tay làm dùng "em", việc người khác làm thì gọi tên vai trò của họ. Ba loại chủ ngữ này rõ ràng thì câu chuyện vừa công bằng với đồng nghiệp vừa rõ năng lực của bạn.

Chia câu: khi nào "chúng em", khi nào "em"

Ví dụ dưới là một nhân viên hành chính kể về đợt chuyển văn phòng. Cột phải chỉ ra vì sao mỗi câu dùng chủ ngữ đó.

Câu kểVì sao dùng chủ ngữ này
"Năm ngoái công ty em chuyển văn phòng, nhóm hành chính bốn người lo toàn bộ việc này."Bối cảnh chung, nêu quy mô nhóm để người nghe biết bạn là một trong bốn.
"Anh trưởng nhóm làm việc với bên cho thuê và bên vận chuyển."Gọi tên vai trò người khác, ghi công rõ ràng, đồng thời khoanh vùng phần không phải của bạn.
"Em phụ trách lập danh sách tài sản của từng phòng, gần năm trăm món, và đánh mã để khi chuyển không thất lạc."Phần trực tiếp của bạn, động từ cụ thể, có khối lượng.
"Em cũng làm lịch chuyển theo từng tầng để các phòng không phải nghỉ việc cùng lúc."Phần bạn tự đề xuất, nói "em" vì đúng là của bạn.
"Chúng em chuyển xong trong hai ngày cuối tuần, thứ Hai mọi phòng làm việc bình thường."Kết quả chung, dùng "chúng em" vì cả nhóm làm nên.
"Sau đợt đó em giữ luôn việc quản lý danh sách tài sản."Lời nhận xét bằng hành động: được giao tiếp việc mình đã làm tốt.

Đếm lại: sáu câu có ba câu "em", hai câu chung, một câu về người khác. Người nghe vừa thấy nhóm làm tốt, vừa biết chính xác bạn mang theo kỹ năng gì.

Động từ tách phần việc: thay "tham gia", "hỗ trợ" bằng việc thật

"Tham gia" và "hỗ trợ" là hai chữ làm mờ phần việc nhiều nhất. Chúng đúng, nhưng không nói được bạn đã làm gì. Thay bằng động từ cụ thể dưới đây.

Thay vì nóiNói cụ thể hơn
"Em tham gia dự án."Em lập kế hoạch · em thu thập số liệu · em viết hướng dẫn · em kiểm tra lại · em liên hệ khách · em làm báo cáo tuần
"Em hỗ trợ trưởng nhóm."Em chuẩn bị tài liệu cho buổi họp · em theo dõi tiến độ từng người · em tổng hợp ý kiến · em thay trưởng nhóm điều phối khi anh vắng
"Em góp phần vào kết quả."Em tìm ra lỗi khiến số liệu lệch · em đề xuất đổi thứ tự công đoạn · em gọi lại nhóm khách cũ
"Em làm việc với nhiều bộ phận."Em làm đầu mối nhận yêu cầu từ ba bộ phận · em họp giao ban với kho mỗi sáng thứ Hai
"Em cùng mọi người hoàn thành."Em làm phần [A] và kiểm chéo phần [B] của bạn cùng nhóm

Nếu thật sự phần của bạn nhỏ, động từ cụ thể vẫn giúp: "em nhập và đối chiếu số liệu đầu vào cho cả nhóm" nghe đàng hoàng hơn "em hỗ trợ một chút". Việc nhỏ được nói rõ không bao giờ làm bạn mất điểm, việc nhỏ được nói mờ mới làm.

Ghi công người khác cho đàng hoàng

Gọi vai trò, không cần gọi tên. "Chị trưởng phòng", "bạn phụ trách kỹ thuật", "anh bên kho" là đủ. Người phỏng vấn không cần biết tên, họ cần thấy bạn biết ai làm gì.

Nói người khác đã làm gì, không chỉ nói cảm ơn. Câu "nhờ cả nhóm hỗ trợ" là lời cảm ơn chung. Câu "bạn kỹ thuật viết lại phần tính toán nên báo cáo của em mới chạy nhanh được" là ghi công thật, vì nó chỉ ra đóng góp cụ thể.

Ghi công ở đúng chỗ nó xảy ra. Nhắc người khác ngay trong mạch kể, ở nhịp họ đóng góp, thay vì dồn một câu cảm ơn ở cuối. Ghi công ở cuối nghe như thủ tục.

Ghi công cả người cấp trên. Nếu quản lý đã cho phép bạn thử một cách làm mới, nói ra. Điều này cho thấy bạn hiểu mình làm được việc trong một hệ thống, và cũng cho thấy bạn biết xin phép trước khi làm.

Không ghi công để che phần thiếu của mình. Có người ghi công người khác rất nhiều để tránh bị hỏi về phần mình. Người phỏng vấn nhận ra điều đó. Ghi công đi kèm với tách phần mình, không thay cho nó.

Khi bạn là người làm nhiều nhất trong nhóm

Đây là trường hợp khó nói nhất, vì nói thật thì sợ bị coi là giành công hoặc chê đồng nghiệp. Cách xử lý là kể đúng khối lượng bằng việc, không bằng so sánh.

Thay vì "các bạn khác không làm, một mình em gánh hết", hãy nói: "Nhóm có bốn người nhưng hai bạn được điều sang việc khác giữa chừng, nên phần đối chiếu số liệu và viết báo cáo cuối em làm. Em xin anh quản lý lùi hạn ba ngày và báo lại lịch mới cho các phòng liên quan." Câu này cho thấy bạn gánh phần lớn, có lý do khách quan, và bạn xử lý bằng cách báo lên chứ không âm thầm ôm việc.

Không cần nói ai đó lười hay kém. Người phỏng vấn sẽ để ý rằng bạn kể khó khăn mà không đổ lỗi, và đó là điểm cộng lớn cho bất kỳ vị trí nào phải làm việc với người khác.

Nếu bị hỏi thẳng "vậy các bạn khác làm gì?", trả lời ngắn và trung lập: "Các bạn có việc khác được giao gấp hơn, phần đó anh quản lý quyết." Không thêm nhận xét về thái độ hay năng lực của đồng nghiệp cũ.

Khi dự án nhóm không thành công

Câu hỏi "kể về một lần nhóm em thất bại" kiểm tra hai điều: bạn có nhận phần trách nhiệm của mình không, và bạn có đổ lỗi cho người khác không. Cách trả lời giữ đúng nguyên tắc chia chủ ngữ ở trên, chỉ khác là phần "em" bây giờ gồm cả điều bạn đã làm chưa tốt.

Ví dụ: "Nhóm em làm đợt khuyến mãi cho khách cũ nhưng lượng khách quay lại thấp hơn dự kiến nhiều. Phần em phụ trách là lọc danh sách khách. Em lọc theo lần mua gần nhất, bỏ sót nhóm khách mua đều nhưng ít. Sau đó em đề xuất lọc theo cả số lần mua, đợt sau tỷ lệ phản hồi tốt hơn."

Câu trả lời này nhận một lỗi cụ thể của chính mình, không nhận thay lỗi của cả nhóm, và có bước sửa. Khiêm tốn ở đây là chịu nhận lỗi đúng cỡ: không đổ hết cho người khác, cũng không ôm hết về mình để tỏ ra cao thượng. Ôm hết lỗi về mình nghe có vẻ tốt nhưng người hỏi sẽ thắc mắc vì sao một người lại làm hỏng được cả dự án.

Nếu thất bại chủ yếu do điều kiện bên ngoài như ngân sách bị cắt, khách đổi yêu cầu, hãy nói ngắn gọn điều kiện đó, rồi chuyển sang phần bạn học được hoặc làm khác ở lần sau.

Luyện: viết lại một câu chuyện nhóm trong hai mươi phút

Chọn một dự án hoặc một đợt việc nhóm gần nhất mà bạn muốn kể khi phỏng vấn, rồi làm lần lượt các bước dưới đây trên giấy.

  1. Viết câu chuyện theo cách bạn vẫn kể, không sửa gì, khoảng năm đến bảy câu.
  2. Khoanh tròn mọi chủ ngữ. Đếm có bao nhiêu "chúng em", bao nhiêu "em", bao nhiêu câu nói về người khác. Nếu "chúng em" chiếm gần hết, phần của bạn đang mờ.
  3. Gạch chân các chữ "tham gia", "hỗ trợ", "góp phần", "cùng mọi người". Thay mỗi chữ bằng một động từ cụ thể từ bảng ở trên.
  4. Thêm một câu ghi công đúng chỗ cho người có đóng góp rõ nhất, nói họ đã làm gì.
  5. Thêm một câu về khó khăn hoặc điều làm chưa tốt trong phần của bạn, kèm cách bạn xử lý.
  6. Đọc to bản mới và bấm giờ. Từ một phút đến một phút rưỡi là vừa; dài hơn thì bỏ bớt bối cảnh, không bỏ phần việc của bạn.

Làm bài tập này với hai câu chuyện khác nhau là đủ cho một buổi phỏng vấn. Một câu chuyện thành công và một câu chuyện có vấp sẽ trả lời được phần lớn câu hỏi về làm việc nhóm, từ "kể về một dự án em tự hào" tới "em xử lý thế nào khi có bất đồng trong nhóm".

Câu hỏi thường gặp

Nói "em" nhiều trong buổi phỏng vấn có bị coi là ích kỷ không?

Không, nếu mỗi chữ "em" đi kèm một việc cụ thể và bạn vẫn dùng "chúng em" cho kết quả chung. Người phỏng vấn cần nghe phần việc của bạn. Thứ bị coi là ích kỷ là nhận hết kết quả chung về mình.

Phần việc của em trong nhóm rất nhỏ, có nên kể dự án đó không?

Vẫn nên kể nếu dự án liên quan tới vị trí, nhưng nói rõ quy mô phần mình và điều bạn học được khi đứng gần những phần việc lớn hơn. Phần nhỏ nói rõ ràng vẫn tốt hơn phần lớn nói mơ hồ.

Có nên nêu tên đồng nghiệp hay quản lý cũ khi ghi công không?

Không cần. Gọi bằng vai trò như chị trưởng phòng, bạn phụ trách kỹ thuật là đủ và giữ được sự kín đáo. Nêu tên người không có mặt đôi khi làm người nghe ngại về cách bạn giữ thông tin.

Làm sao trả lời khi được hỏi "em đóng vai trò gì trong nhóm"?

Nêu một vai trò chính bằng việc, không bằng nhãn tính cách. Ví dụ em thường là người tổng hợp và theo dõi tiến độ, kèm một ví dụ cụ thể. Tránh trả lời chung chung kiểu em hoà đồng, em hợp tác tốt.

Nếu người tham chiếu nói khác với phần việc em kể thì sao?

Đó là lý do nên kể đúng phần việc của mình ngay từ đầu. Khi tách phần bằng động từ cụ thể và không nhận phần của người khác, lời bạn kể và lời người tham chiếu thường khớp nhau.

Đi phỏng vấn vị trí trưởng nhóm thì kể việc nhóm thế nào?

Ở vị trí quản lý, phần "em" là những việc điều phối: chia việc, gỡ vướng, đặt ưu tiên, nói chuyện với cấp trên. Kết quả công việc cụ thể thì ghi công cho từng người làm. Như vậy người hỏi thấy rõ năng lực dẫn nhóm của bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138