KhiemTon.comKhiêm Tốn
Nói về mình: khiêm tốn mà không tự hạ

Bạn tự chấm mình mấy điểm trên 10: trả lời không quá cao, không quá thấp

Câu hỏi tự chấm điểm trên thang 10 kiểm tra cách bạn tự nhìn mình. Chọn mức bảy đến tám, giải thích phần đã có và phần còn thiếu theo đúng yêu cầu vị trí.

A candidate gesturing with both open hands as if weighing two options, seen from behind across a glass meeting table, two interviewers blurred, clean white room, cool daylight

Khi được hỏi "em tự chấm mình mấy điểm trên 10", mức hợp lý cho đa số người là bảy hoặc tám, kèm lời giải thích phần nào đã có, phần nào còn thiếu so với vị trí. Con số không quan trọng bằng lý do: người phỏng vấn muốn xem bạn tự nhìn mình có khớp với những gì họ thấy trong hồ sơ và buổi nói chuyện hay không.

Chấm mười nghe như không còn gì để học. Chấm năm hay sáu nghe như chưa đạt yêu cầu và tự loại. Bài này giải thích người hỏi thật sự kiểm tra điều gì, cách chọn con số và dựng phần giải thích, các biến thể của câu hỏi này, và cách trả lời khi bị bảo chấm cho một kỹ năng cụ thể.

Người hỏi thật sự muốn biết điều gì

Câu hỏi chấm điểm có vẻ đơn giản nhưng nó kiểm tra ba điều cùng lúc. Thứ nhất là độ khớp: bạn tự nhìn mình có khớp với thực tế không. Người đi làm hai năm mà tự chấm mười về nghiệp vụ, hay người có thành tích rõ ràng mà tự chấm năm, đều cho thấy một độ lệch trong cách tự đánh giá.

Thứ hai là thước đo: bạn chấm theo cái gì. Người trả lời tốt luôn nói rõ thang đo, ví dụ "nếu mười là người làm được toàn bộ việc của vị trí này mà không cần hướng dẫn". Người trả lời yếu đưa ra một con số rồi dừng, để người hỏi tự đoán nó nghĩa là gì.

Thứ ba là hướng đi: phần còn thiếu để lên điểm cao hơn là gì, và bạn đang làm gì với nó. Đây chính là phần khiêm tốn có giá trị, vì nó nhận giới hạn bằng một kế hoạch cụ thể, không bằng lời tự chê chung chung.

Hiểu ba điều này rồi thì bạn thấy câu hỏi không có đáp án đúng duy nhất. Hai người chấm cùng con số tám có thể được đánh giá rất khác nhau, tuỳ vào lời giải thích đi kèm.

Mỗi mức điểm nghe ra sao với người phỏng vấn

Bảng dưới không phải luật, chỉ là cách nhiều người tuyển dụng hay hiểu con số khi không có giải thích đi kèm.

Điểm tự chấmNgười hỏi thường hiểuKhi nào có thể dùng
10Không còn gì để học, hoặc không nghiêm túc với câu hỏi.Gần như không nên dùng, kể cả khi bạn rất giỏi.
9Rất tự tin, cần bằng chứng mạnh đi kèm.Khi chấm cho một kỹ năng hẹp bạn đã làm nhiều năm và có kết quả rõ.
8Vững phần lớn yêu cầu, biết mình còn thiếu một phần.Người có kinh nghiệm đúng vị trí.
7Làm được việc chính, cần thời gian cho một số phần.Người chuyển từ vị trí gần, hoặc mới đi làm vài năm.
6Còn thiếu khá nhiều so với yêu cầu.Khi ứng tuyển vị trí cao hơn hẳn hoặc trái ngành, và phải kèm kế hoạch rõ.
5 trở xuốngTự thấy chưa phù hợp với vị trí.Gần như không nên dùng; nếu thật sự thấy vậy, nên cân nhắc lại vị trí ứng tuyển.

Ranh giới bảy và tám không cố định. Người mới ra trường tự chấm bảy cho khả năng học việc và giải thích rõ là hợp lý. Người làm năm năm đúng nghề tự chấm bảy thì nên nói rõ vì sao, nếu không người hỏi có thể hiểu là bạn tự hạ.

Dựng câu trả lời bốn bước

Câu trả lời tốt dài khoảng một phút, gồm bốn bước. Ví dụ dưới của một nhân viên chăm sóc khách hàng ứng tuyển vị trí trưởng nhóm chăm sóc khách hàng.

  1. Nói thang đo. "Nếu mười điểm là người làm được trọn vẹn việc trưởng nhóm ở đây ngay từ ngày đầu, thì em tự chấm mình bảy điểm."
  2. Nói phần đã có. "Em xử lý được hầu hết loại khiếu nại, đã kèm bốn bạn mới, và thay trưởng ca khi chị vắng trong mấy tháng gần đây."
  3. Nói phần còn thiếu. "Phần em chưa làm là xếp lịch cho cả nhóm và đánh giá định kỳ từng người. Đó là ba điểm còn lại."
  4. Nói kế hoạch. "Em đã xin chị trưởng nhóm cũ cho làm thử lịch tháng vừa rồi, và em hình dung cần khoảng một hai quý để quen phần đánh giá."

Để ý bước ba: phần còn thiếu được nói bằng việc cụ thể, không bằng tính từ. "Em chưa xếp lịch cho cả nhóm" là dữ kiện. "Em còn non" là tự hạ. Người nghe tin con số bảy vì nó được chia rõ thành phần có và phần chưa có.

Vì sao không nên chấm quá cao hoặc quá thấp

Chấm mười. Kể cả người rất giỏi, chấm mười cũng tạo ra câu hỏi khó: "vậy em vào đây để học gì?". Nó cũng dễ bị coi là thiếu nghiêm túc. Nếu thật sự bạn đã làm vị trí này nhiều năm, chấm tám hoặc chín và giải thích phần môi trường mới bạn chưa biết.

Chấm năm hoặc thấp hơn. Nhiều người chấm thấp vì nghĩ thế mới là khiêm tốn. Thực tế người hỏi sẽ nghĩ bạn tự thấy chưa đủ điều kiện, và câu hỏi tiếp theo thường là "vậy sao em lại ứng tuyển?". Bạn tự đặt mình vào thế phải bào chữa.

Né không chấm. Trả lời "em nghĩ nên để anh chị đánh giá" nghe lễ phép nhưng là né câu hỏi. Người hỏi đã mời bạn tự đánh giá; từ chối là bỏ lỡ cơ hội cho thấy bạn hiểu mình. Bạn vẫn nói được ý đó, nhưng sau khi đã đưa ra con số: "em tự chấm bảy, và em rất muốn nghe anh chị thấy thế nào".

Chấm nửa điểm. Chấm bảy rưỡi không sai, nhưng hay làm người hỏi thấy bạn lưỡng lự. Chọn một số nguyên và giải thích cho chắc thì gọn hơn.

Các biến thể của câu hỏi chấm điểm

Câu hỏi này có nhiều dạng. Cách trả lời giống nhau ở chỗ luôn nói thang đo, phần có, phần thiếu, nhưng mỗi dạng nhấn vào một chỗ khác.

Dạng câu hỏiNhấn vàoGợi ý trả lời
"Chấm kỹ năng [bảng tính, tiếng Anh, giao tiếp] của em trên 10."Mức độ cụ thể của kỹ năngNói con số kèm việc bạn làm được và việc chưa làm được với kỹ năng đó.
"Quản lý cũ sẽ chấm em mấy điểm?"Cái nhìn của người khácChọn con số gần với lần đánh giá thật gần nhất, dẫn lại một lời góp ý.
"Em mạnh nhất ở điểm nào, chấm bao nhiêu?"Điểm mạnh có bằng chứngCó thể chấm cao hơn mức chung, nhưng phải đi kèm bằng chứng.
"Buổi phỏng vấn hôm nay em tự chấm mấy điểm?"Khả năng tự soi ngay lúc đóNói thật một câu em trả lời chưa tốt và bổ sung luôn ý còn thiếu.
"So với ứng viên khác em được mấy điểm?"Cách bạn nói về người khácNói bạn không biết các ứng viên khác, rồi tự chấm theo yêu cầu vị trí.

Dạng "buổi hôm nay em tự chấm mấy điểm" là cơ hội hiếm để sửa một câu trả lời trước đó. Đừng dùng nó để tự chê, dùng nó để bổ sung một ý bạn quên nói.

Chuẩn bị trước: chấm thử theo từng yêu cầu của vị trí

Cách chắc nhất để có con số đáng tin là chấm trước ở nhà, theo từng dòng trong mô tả công việc, rồi lấy con số chung từ đó. Ví dụ cho vị trí kế toán tổng hợp, điểm số là giả định.

Yêu cầu trong mô tảTự chấmBằng chứng hoặc lý do
Hạch toán, đối chiếu chứng từ hằng ngày9Làm việc này ba năm, ít khi phải sửa bút toán sau khoá sổ.
Lập báo cáo tài chính cuối kỳ7Đã lập báo cáo quý dưới sự kiểm tra của kế toán trưởng, báo cáo năm mới làm một lần.
Làm việc với cơ quan thuế khi kiểm tra6Mới ngồi cùng kế toán trưởng hai lần, chưa tự giải trình.
Dùng phần mềm kế toán của công ty7Dùng phần mềm khác, cách hạch toán giống nhau, cần vài tuần làm quen giao diện.
Hướng dẫn kế toán viên mới8Đã kèm hai bạn mới trong năm vừa rồi.

Lấy trung bình có cân nhắc mức quan trọng, ra khoảng bảy đến tám. Khi bị hỏi, bạn nói con số chung, rồi kể một dòng cao nhất và một dòng thấp nhất làm ví dụ. Bảng này không mang vào phòng phỏng vấn, nó chỉ giúp bạn biết con số của mình đến từ đâu, để khi bị hỏi vặn không phải nghĩ lại từ đầu.

Chấm điểm cho một kỹ năng cụ thể: ví dụ với tiếng Anh và bảng tính

Khi được hỏi chấm một kỹ năng, người ta thường đưa ra con số dựa trên cảm giác, rồi khựng lại khi bị hỏi "bảy điểm là làm được những gì". Cách tránh là nghĩ trước kỹ năng của mình làm được những việc gì cụ thể, rồi mới đổi ra con số.

Ví dụ tiếng Anh: "Em tự chấm sáu cho nói và tám cho đọc viết. Em đọc tài liệu kỹ thuật và viết thư trao đổi với đối tác hằng tuần, nhưng họp trực tuyến với người nước ngoài thì em còn phải chuẩn bị ý trước." Câu này tách kỹ năng thành hai phần, mỗi phần một con số, và người hỏi hình dung được ngay.

Ví dụ bảng tính: "Em tự chấm bảy. Em dùng thành thạo các hàm tra cứu, lọc, bảng tổng hợp để làm báo cáo tháng. Phần viết macro tự động thì em chưa làm." Đặt một việc cụ thể ở ranh giới giữa có và chưa có, người nghe tự hiểu được thang của bạn.

Nếu sau đó người hỏi đưa một bài thử nhỏ, con số bạn đã nói sẽ được kiểm ngay. Đó là lý do nên chấm sát thực tế: chấm thấp quá thì phí, chấm cao quá thì mất lòng tin khi làm bài.

Câu hỏi thường gặp

Có nên chấm mình mười điểm để thể hiện tự tin không?

Không nên. Mười điểm thường bị hiểu là không còn gì để học hoặc không nghiêm túc với câu hỏi. Tự tin thể hiện ở lời giải thích rõ ràng, không ở con số cao nhất.

Người mới ra trường nên tự chấm mấy điểm?

Thường là sáu hoặc bảy, kèm giải thích rõ thang đo. Ví dụ chấm bảy cho kiến thức nền và khả năng học việc, phần kinh nghiệm thực tế còn thiếu thì nói cụ thể là thiếu việc gì và bạn sẽ học thế nào.

Chấm bảy điểm có bị coi là tự hạ không?

Không, nếu bạn nói rõ phần đã có và phần còn thiếu. Bảy điểm có giải thích nghe chín chắn. Chỉ khi bạn có kinh nghiệm nhiều năm đúng vị trí mà chấm bảy không giải thích thì mới dễ bị hiểu là tự hạ.

Nếu người hỏi bảo "sao không chấm cao hơn?" thì trả lời thế nào?

Nhắc lại phần còn thiếu một cách cụ thể và nói bạn muốn để điểm đó cho thời gian làm thật ở đây. Câu này giữ được con số, không lùi bước, cũng không cãi người hỏi.

Có nên hỏi lại người phỏng vấn họ chấm mình mấy điểm?

Có thể hỏi ở cuối buổi, khi được mời đặt câu hỏi, theo dạng xin góp ý. Ví dụ em muốn biết anh chị thấy phần nào em cần chuẩn bị thêm. Hỏi ngay sau khi tự chấm thì nghe như thách thức.

Câu hỏi chấm điểm có cách trả lời đúng duy nhất không?

Không. Người hỏi đánh giá lời giải thích nhiều hơn con số. Hai người cùng chấm tám có thể được đánh giá rất khác nhau tuỳ vào thang đo, bằng chứng và kế hoạch họ nói kèm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138